
y`pny ngr`{QpwQ a#wOlE sQylEm s`m`jQkyn~ il~l` as~vWm pQLQb[ pRvw psRgQy swQ@y~ mhw~
a`n~@q`~lnykt lk~vQy. eyt a`sn~n @h~wOv vR@y~ y`pny mhjn pRs~wk`l@y~ vQv^w kQrWm pQLQb[
@k`tQ sAvQ{`n@yn~ el~l vR vQ@r`~{yk~ bvq kQywQ. @k`tQ sAvQ{`n@y~ mrNWy wr\jn abQys sQy
{RrvlQn~ il~l` as~vWm h#r @vnw~ vQkl~pyk~ n#wQ bv ov|hR kQywQ.
r#pQyl~ mQlQyn 120 k~ v#ykr pYwQsAs~krNy krn lq @mm pRs~wk`l @g`dn#gQl~l vQv^w kQrWmt
@k`tQ sAvQ{`ny e@rhQvW@mn~ p#h#qQLQ vn~@n~ jnw` p#wOm| itR kQrWmt vd` @vnw~ armRNR ovRn~t
v#qgw~ bvy.
y`pny pRs~wk`ly a`sQy`@v| wQbRNR pLmR @p@L~ pRs~wk`lykQ. ap k`@g~w~ av`sn`vkt ey 1981
qW gQnQwb` vQn`X krn lqW. e~ vQn`Xyt kv|r# vgkQv yRwO vRvq eyQn~ j`wQyt sQqEvR vQn`Xy
apYm`Ny. @k@s~ @h`~ q#n~ jnw`v@g~ e~ armRNR itRkQrWmt q`yk vR sQylE @qn`m vQmwQyt pw~
krmQn~ @k`tQ pRs~wk`ly vQv^w kQrWmt hrs~ vW sQtQwQ. @mm @g`dn#MQl~@l~ pYwQsAs~krN ktyRwO
mRlQn~m a`rm|x k@L~ 1996 vr\;@y~ @p`qE jn ek~sw~ @prmRN yt@w~y. e@hw~ e~ @qy nQsQy`k`rv
sQqE kQrWmt @n`h#kQ vR@y~ @k`tQ sAvQ{`n@y~ m`nsQkw~vy yLQw~ pQLQbQBR kQrWm nQs`y.
ek~sw~ j`wQk @prmRN rjy blyt pw~vW@mn~ psR rjy h` @k`tQ sAvQ{`ny awr av@b`~{w`
gQvQsRmkt aw~sn~ @krQNQ. e~ wOLQn~ uq` vR s`mk`mW v`w`vrNy hmR@v| pRs~wk`l@y~ pYwQsAs~krN
ktyRwO lhQ lhQ@y~ avsn~ @krQNQ. e@hw~ q#n~ e@s~ v#d avsn~ kL pRs~wk`ly wOLq rj krn~nt
@k`tQ sAvQ{`ny v$ym| kryQ. pRs~wk`l@y~ ek~ X`l`vk @k`tQ @k_wOk`g`ryk~ pQhQtRvWmt ovRn~t
vRvmn` vQy. e@hw~ y`pny mh ngr sx`v eyt ekM @n`vWy. pRs~wk`ly nQqhs~ a`ywnyk~ vQn` kQsQqE
sAvQ{`nyk pYwQr$p @h`~ sQhQvtn iqQkrn s~}`nyk~ @n`vQy yRwO bv y`pny ngr`{QpwQ @sl~lyn~
kn~qsn~ pYmRK sQylE n`grQk mn~wWYvr#n~@g~ aqhs vQy.
q#nt pYwQsAs~krNy kr a#wQ pRs~wk`ly aAg rFskQn~ smn~vQwy. @l~Kn`rk~;k aAXy, vQmr\Xn
aAXy, sm|mn~wYN X`l`v, vWdQ@y`~ r$pv`hQnQy gOvn~ vQqElQ aAXy, prQgNk h` in~t@ntQ aAXy
vd`w~ k#pW @p@n~. in~tr\@ntQ aAXy awQ nvWn phsRkm| vlQn~ smn~vQwy.
@m| pRs~wk`l@y~ wvw~ iwQrQv a#w~@w~ @s`~p`ny iqQkQrWm v`yR smny kQrWm h` a`pn X`l`v
iqQkQrWm v#nQ ktyRwO kWpykQ. e~ s[h` rjy @mm vs@r\ mQlQyn 21 k mRqlk~ @vn~krqWmt q
nQymQwy. @m| h#r klQn~ @vn~krn lq mQlQyn 120 k mRql sm|pRr\N@yn~m avsn~y.
y`pnyt pRs~wk`lyk~ avX&yQ kQyn @y`~jn`v mRlQn~m iqQrQpw~ vW wQbR@N~ 1933 vr\;@y~y.
eq` em @y`~jn`v iqQrQpw~ kr wQbR@N~ y`pn@y~ vQq~v@wkO vR @k~. em|. @sl~lp~p` mhw` vQsQnQ.
e~ anRv 1934 a@g`~s~wO ms 01 v#nQq` y`pny mh @r`~hl asl @g`dn#MQl~lk~ kOlQyt @gn pRs~wk`ly
mRlQn~m vQv^w krn lqW. ey 1936 qW y`pny mh ngr sx`v asl pQhQtQ @g`dn#MQl~lkt @gn ynR
l#bQNQ.
in~psR 1953 m`r\wO ms 29 v#nQq` nv pRs~wk`lyk~ iqQkQrWm s[h` evkt sQtQ y`pny ngr`{QpwQ
s`mQ sx`pwQ mhw` vQsQn~ mRl~gl~ wbn lq awr pRs~wk`ly 1959 a@g`~s~wO ms 11 v#nQq` ngr`{QpwQ
a#l~pYd| wO@ryp~p` ey vQv^w k@L~y. e@hw~ 1981 ey gQnQbw~ vQy.
@q~Xp`ln wl@y~ pmNk~ @n`v j`w&n~wr wl@y~q y`pny pRs~wk`ly gQnQ w#bWm pQLQb[v vQX`l
vQ@r`~{ el~l vQy. aq e~ adRv e~ a`k`r@yn~m sm|pRr\N @n`vRvq yLQw~ jnw`vt e~ j`wQk @s~v`v
lb`qWm agy kL yRw~wkQ. e@hw~ aq eyt @k`tQ sAvQ{`ny hrs~ vW sQtQwQ.
@mm pRs~wk`ly vQv^w kQrW@m| uw~svy s[h` sks~krn lq a`r`{n` pwY pk~; @x~qykQn~ @w`rv
sQylEm m#wQ a#m#wQvr#n~t yvn lq awr @k`tQ sAvQ{`n@y~ y`pny @q~Xp`ln n`yk ilm|prQqQtq yvn
lqW. e@hw~ pRs~wk`ly vQv^w kQrWm pQLQb[ aqhst @k`tQ sAvQ{`ny ekM @n`vWy. e~ awr @mm vQv^w
kQrWm pm` krn @ls @k`tQ sAvQ{`ny lQpQyk~ yvmQn~ ngr`{QpwQvry`@gn~q il~l` sQtQ@y~y. e~ awr
@k`tQ sAvQ{`nyt anRbq~{Qw sAvQ{`n pRs~wk`ly vQv^w @n`krn @ls ngr`{QpwQvry`t blp$m| krmQn~
nQ@v|qn nQkOw~ krn~ntq ptn~ gw~h.
e@hw~ y`pny ngr`{QpwQ @sl~lyn~ kn~qyn~ mhw` kW@v| kvRr# blp$m| kLw~ y`pny pRs~wk`ly
s#lsRm| kL vQqQhtm vQv^w krn bvy.
@k`tQ sAvQ{`nyt avX& vR@y~ ovRn~ s^jRv m#qQhw~ @n`vW @k`tQn~t anRbq~{Qw sAvQ{`nvl
nQ@y`~jQwyQn~@g~ blp$m| mw @mm pRs~wk`ly vQv^w kQrWm nwrkr q#mWmy. e~ anRv 12 v#nQq`
XQ;& sAvQ{`n @qkk nQ@y`~jQw@y`~ y`pny ngr`{QpwQvry` hmRvt p#mQNQyh. ehQqW ngr`{QpwQ
kn~qyQsn~ mhw` kW@v| @mhQ pLmR aqQy@r\ sQylEm v#d @k`ts~ nQmvW wQ@bn nQs` ey vQv^w kr
iwQrQ ktyRwO psRv nQmkrn bvyQ.
e@hw~ XQ;& sAvQ{`n nQ@y`~jQw@y`~ kn~qyQyn~ mhw`@g~ aqhst ekM @n`vRh. pRs~wk`ly
vQv^w kQrWmt wmn~ vQ@r`~{y qk~vn bv pYk`X kL ovRhR a`psR gQyh.
inQk~bQwQv ngr`{QpwQ kn~qyQy` mhw`@g~ nQvst wr\jn`w~mk lQpQyk~ l#bW wQ@b|. e~ lQpQy
x`rgw~@w~ ohR@g~ bQrQ[y. a#y eyQn~ mhw~ bQyt pw~ vRv`y. lQpQ@y~ armRN vR@y~ bQyt pw~vn
bQrQ[ lv` ngr`{QpwQvry`@g~ wWrNy @vns~ kQrWmy. sQq~{Qy eyQn~ nQm @n`vWy. psRv @k`tQn~@g~
blp$m mw gY`m nQl{`rWn~ @q@q@nk~ ngr`{QpwQ hmRvWmt p#mQNQyh. e@hw~ eyQn~ q @k`tQn~@g~
armRNR itR @n`vWy.
avs`n@y~qW y`pn@y~ @k`tQ n`yky` pYX~nyt m#qQhw~ vQy. kQsQ@s~w~ ngr`{QpwQvry`@g~ s~}`vry
@vns~ @n`vn bv q#ngw~ @k`tQ sAvQ{`n@y~ y`pny @q~Xp`ln n`yk ilm|prQqQ wvw~ @k`tQ
s`m`jQkyQn~ ps~ @qnkO smM ngr`{QpwQ hmRvWmt gQ@y~ e~ anRvy. @mhQqW ngr`{QpwQ smM n`grQk
mn~wWY wAgmRhRn~qn~ mhw`q vQy. ilm|prQqQ sQy k}`v a`rm|x k@L~y. @m| pRs~wk`ly vQv^w krnv`t
a@p~ n`yky` (pYx`krn~) vQr#q~{yQ. e~ nQs` a@p~ vQ@r`~{y pY
k`X krl` pRs~wk`ly vQv^w krn~n ep` kQyl` @n`@ykOw~ vQqQht q#nRm| qEn~n`. e~ kQsQvk~ ob
pQLQgn~@n~ n#h#. a@p~w~ a@p~ n`yky`@g~w~ vQ@r`~{y @n`wk` pRs~wk`ly vQv^w kL@h`w~ ILm|
@q~X@qY`~hWn~@g~ l#yQs~wOvt o@b| nmw~ a#wOLw~ krn~n sQqE@vnv`. e~ v@g~m ob @n`sQwS @q~kt
obt mRhRN @qn~n sQqE@vyQ. o@b| pvRlw~ an`} @vyQ y#yQ kQy` sQtQ@y~y.
e~ k}`vt ngr`{QpwQvry` m[k~ g#s~sR@n~y. ohR m[k~ nQhV vQy.
e~ nQh#dQy`v bQ[ qmmQn~ mRhRn~qn~ mn~wWYvry` ilm|prQqQt uw~wr @qn~n ptn~ gw~@w~y. obl`
a`rm|x@y~ hQ[lm @m| ngr sx`vm @qY`~hQkm| kL`. @m| sx`v pvw~v@gn yn~n id qEn~@n~ n#h#. @mhQ
hQtpR ngr`{QpwQvr#n~ @q@qnkOv obl` m#r#v`. y`pn@y~ jnw`vt avX& ytQwl phsRkm| itRkrn~n
obl` idqEn~@n~ n#h#. obl` k@L~ h#m @q~ktm vL kpn ekyQ. e@hv| e@k~ obl`t @m| pRs~wk`ly g#n
k}` krn~n ayQwQyk~ n#h#. @m| g#n obl` nQ@y`~g @qn ek sm|pRr\N@yn~m v#rqQyQ. e~ nQs`
obl`@g~ nQ@y`~g apQt pQLQgn~n b#h#.
@m| k}`vt @k`tQ n`yky`t wrh gQ@y~y. qYvQd ek~sw~ vQmRk~wQ @prmRN mn~wWYvr# vQqQht
pw~vR@N~ apQ nQs`yQ. e~ mn~wWYn~ @p`@r`n~qE @vl` wQ@ynv` apQ kQyn@q~ krn~n" y#yQ
ilm|prQqQ kW@v| wrmk @k`~p@ynQ.
apQ ngr sx`vt wrg k@L~ obl` mrN wr\jn el~lkrl` a@p~ ps~@sn~ pn~nn @k`t. nmRw~ phRgQy
p`r\lQ@m|n~wO m#wQvrNy @v|l`@v| obl`@g~ ekMw`vy mw p`r\lQ@m|n~wOvt gQ@y~ @qmL j`wQk
sAvQ{`n mn~wW
Yvr#. em sAvQ{`n@y~ in~@n~ qYvQd ek~sw~ vQmRk~wQ @prmRN vQwrk~ @n`@vyQ. h#m pk~;ykm ay
in~nv`. a@p~ pk~;y k`@g~vw~ wl~lEvk~ n#wQv p`r\lQ@m|n~wOvt v#dQ pQrQsk~ y#vR ayyQ. @k`@h`m
vRnw~ a@nk~ pk~; @k`tQ sAvQ{`ny @qmL jnw`v@g~ ekm nQ@y`~jQwy` y#yQ kQyn nQs` a@p~ ayw~
kQv|v`. e@hw~ a@p~ LM s~}`vr mwyk~ n#h#. mRhRn~qn~@g~ pQLQQwOr eyyQ.
@m`nv` vRnw~ obl` krpR @q~vl~ a@p~ hQw~vlQn~ b#h#r krn~n b#h#. a@p~ n`yk amQr\wlQAgm|
m#r#@v|w~ oblyQ. e~ n`yky`@g~ anRs~mrN uw~sv pv` pvw~vn~n obl` id qEn~@n~ n#h#. e~ v@g~
v#rqQ v#d krn uqvQyw~ obl`."
ngr`{QpwQvry`@g~ k`r\y`ly wOL mRhRn~qn~ mn~wWY
vry`@g~ hV rFv| pQLQrFv| @qn~nt vQy. ilm| prQqQt hWn~ qhdQy q#m|@m|y. ohRq @k~n~wQ@yn~
@vv|ln~nt vQy.
avs`n@y~ ilm|prQqQ pRtR@vn~ n#gQt "amQr\wlQAgm| m#r#@v| apQ wmyQ e~k prN k}`vk~.
e~ k}`v alEw~krnv` nm| mmw~ kQyn~nm| ohR @qmL jnw`v@g~ @qY`~hQ@yk~. e~ nQs` wmyQ m#r#@v|.
uBlw~ krn~@n~ @qY`~hQ v#d. @m| pRs~wk`ly vQv^w k@L`w~ @m| wOL @l~ v#gQrWmk~ @vn ek k`tvw~
vLk~vn~n b#h#" y#yQ kQymQn~ ohR pQtv gQ@y~y.
ilm|prQqQ n#m#wQ @k`tQ n`yky` pQtv gQhQn~ @m`@h`wkQn~ wmQl~ Ilm| XQ;& sm|@m|ln@y~
n`yk g@j~n~qYn~ n#m#w~w` wvw~ sgyQn~ 50 @qnkO smM pRs~wk`l xSmQyt p#mQN pRs~wk`ly h` avt
xSmQy pQn~wSr @gn @m|k vQv^w k@L`w~ @m| xSmQy yLQw~ @l~ gAg`vk~ krnv` y#yQ wr\jn`w~mkv k$
@k`~ gsmQn~ yn~nt vQy.
y`pny ngr`{QpwQ e~ kQsQvkQn~ s#lE@n~ n#w. ohR vQv^w kQrW@m| uw~sv ktyRwO sAvQ{`ny
krmQn~ sQtQ@y~y. ohRt y`pny mh ngr sx`v nQ@y`~jny kL qYvQd ek~sw~ vQmRk~wQ @prmRN,
I.pW.a`r\.el~.ef~ p~@l`tQ, I.pW.dW.pW yn pk~; hwrkm mn~wWYvr#n~@g~ q shy l#bQNQ.
@m| k`r\y@y~qQ n`grQk mn~wWYvr#n~ 23 @qn`m ek` @mn~ ktyRwO kLh.
@m| awr n`grQk mn~wWYvr# pRs~wk`ly vQv^w kQrW@m| uw~svyt aq`L s#rsQlQ a#wOU ktyRwO sQqE
krmQn~ psR vRh. @m| s[h` Xb|q vQk`Xn yn~wY a#nvRm| kr wQbRNR a`ywnyt mn~wWYvr#n~ pQrQsk~
gQ@y~ e~v` svs~vn~nt @pr svQkrn @ls il~ln~nty.
Xb|q vQk`Xn yn~wY ayQwQkr# kW@v| @mv#nQ kw`vkQ. apQt @m| v#@d| krn~n b$. Xb|q vQk`Xn
lb`@qn~n b#h#. @k`tQ sAvQ{`ny e~v` @qn~n ep` kWv`. qEn~@n`w~ apQvw~ mrl q`yQ. s#rsQlQ
x`N~d spyn a`ywnq kW@v| eb[Em kw`vkQ.
ngr`{QpwQvry` @m| bv q#n g#nW@mn~ psR ngr sx`v swO Xb|q v`hQnQ yn~wYy vQwrk~ hrQ q`l`
apQ vQv^w krmR" y#yQ q#dQv kW@v|y. e@hw~ @m| sQylE wWrN @k`tQn~t q#nRm| @qn aqQsQ
pRq~gl@yk~q vQy.
eqQn r`wWY 11.00 t pmN kdR, kQnQsQ, pQhQ @p`lE rF@gn pQrQsk~ y`pny pRs~wk`lyt @g~tQtR
vlQn~ a#wOl~ vRh. ehQ sQtQ mRr#kr#vn~q bQy vRh.
em pQrQs a`rk~;k nQL{`rQn~@gn~ pRs~wk`l@y~ ywOr#
k#rFl~l il~l` sQtQyh. wmn~ aw pRs~wk`l@y~ ywOr# k#rlQ n#wQ bv pYk`X kQrW@mn~ psR @k`tQ
a`rk~;k nQL{`rQn~t phr @qn~nt vRh. gOtQ kn~nt b#rQm w#n ek~ a`rk~;k nQl{`rQ@yk~ "m@g~
LM wQ@yn~@n~ @m| ywOr vQwryQ" kQy` pRs~wk`l gbd`@v| ywOr x`rqEn~@n~y.
em ywOrQn~ gbd`v vQv^w kL @k`tQ ehQ wQbRnR ywOr# k#rLQ 50 k~ rF@gn yn~nt gQyh.
@m| anRv pRs~wk`ly vQv^w kQrW@m| k`r\y nwr krn~nt sQqEvQy.
psRqQn ngr`{QpwQv-ry`@g~ pY{`nw~v@yn~ mn~wWYvr#n~ 23 @qn`m rFs~vRh.
y`pny pRs~wk`ly vQv^w krn~n pYj`wn~wYv`qWv ktyRwO krn~n @k`tQ sAvQ{`ny id @qn~@n~ n#h#.
apQ wvqErtw~ @m| wnwOr#vl sQtW@mn~ pLk~ n#h#. e~ nQs` krn~nt a#wQ ekm @qy h#@m`~m
mn~wWY{RrvlQn~ il~l` as~vWm pmNyQ. kQyn @y`~jn`v hQtpR n`grQk mn~wWY (I.pW.a`r\.el~.ef~)
wm|mQr`j` sRxq~{Qrn~ mhw` pYk`X k@L~y.
e~ anRv sQylEm @qn` sQy wnwOr#vlQn~ il~l` as~vW@m| lQpQ n`grQk @k`ms`rQs~vry`t
x`rqEn~h.
ehQ @m@s~ s[hn~ vQy.
jnw`v vQsQn~ pk~; hwrkQn~ @w`~r` pw~ krgn~n` lq y`pny mh ngr sx`v @m@wk~ mn~wWYvr#n~@g~
ekMw`vy mw ktyRwO kL a`ywnykQ.
@m| a`k`r@yn~m y`pny pRs~wk`ly @ht qQn@y~ vQv^w kQrWmt wWrNy krn lqW. pRs~wk`ly
pYwQsAs~krNy kQrWm s[h` @vn~kL r#pQyl~ mQlQyn 120 k mRqlw~ jn`{QpwQnQy lb`qEn~ mRqlw~
sm|pRr\N@yn~m v#y kr iqQkQrWm| ktyRwO nQm krn lqW.
@mhQ @s`~p`ny, a`pn X`l`v iqQkQrWm v#nQ ktyRwO s[h` mQlQyn 21 k~ v#yvn bvt a#s~w@m|n~wO
gw kr a#w. em mRql~ lb`qWmt pRnr#w~}`pn pYwQsAs~krN am`w&`AXy ekM vW a#w.
ey vQv^w kQrWmt y`@m|qW pRvw~pw~ nQ@v|qn nQkOw~ krmQn~, v#rqQ @w`rwOr# pYk`X krmQn~,
ywOr# p#h#r@gn y`@mn~ ngr`{QpwQ n`grQk mn~wWYvr#n~ a#wOU @s~vkyQn~t mrN wr\jn el~l krn
lqW.
jnw`vt avX& krn @mm pRs~wk`ly vQv^w krnv`t @k`tQ sAvQ{`n@y~ @q~Xp`ln aAXy @m@s~
ktyRwO kQrWm iw` a@X`~xny.
pYj`wn~wYv`qW a`ywnyk~ vn mh ngr sx`v yt@w~ a#wQ pRs~wk`ly vQv^w krn~nt @n`h#kQ
avs~}`vk @mhQ mn~wWYvr#n~ vQqQht wvqErtw~ ktyRwO kQrWmt @mhQ kQsQqE mn~wWYvr@ykO sRq`nm|
n#w. y`pn@y~ pYj`wn~wYv`q@y~ s~vr$py @myyQ. @m| ww~w~vy rtw~, @l`~kyw~ @w~r#m| gw yRwOyQ.
@mm pYj`wn~wY vQ@r`~{W kQYy`vn~t vQ@r`~{y pLkrmQn~ ap mn~wWY{RrvlQn~ il~l` as~vn~@nmR
ynR@vn~ lQpQyk~ x`rqEn~h.
@k`tQ sAvQ{`ny jnw`vt krn~@n~ kOmk~q yn~n @l`~k pYj`vq @m| wOLQn~ q#nRvw~ vQy yRwOyQQ.