@m| @qn~nt LmyQ q`hw~ @qnyQ

"v#@l~ @gdQ v#lt brk~ @n`@v|" yn kQymnt anRv ymQn~ p#rFNQ
sm`j@y~ aBRs#mQyn~ qr#vn~ kQhQp@qnkO bQhQ kQrWm ekl sm`jyt
amRw~wk~ @n`vWy. e@hw~ qQ@nn~ qQn ihL yn jWvn vQyqm a#wOU a`r\}Qk
pYX~n hmR@v| vr\wm`n@y~ @b`@h`~ pvRl~ hRr#vW sQtQnR@y~ qr#vn~
ek~ aykO @h`~ @q@qnkO pmNk~ s`q` g#nWmtyQ. @mm sAkl~pyt @vns~
ayRrQn~ sQwmQn~ qr#vn~ 17 @qnkO v#qR aBRs#mQ yRvLk~ pQLQb[v
psRgQyq` a#mrQk` ek~sw~ jnpq@yn~ v`r\w` vQy.

a#mrQk` ek~sw~ jnpq@y~ a`kn~s`s~ pY`n~w@y~ pqQAcQkr#vn~ vn
jQm| @b`b| h` mQ@cl~ dgr\ yRvL@g~ k#q#l~lt psRgQy swQ@y~ ek~
vR alEw~m qr#v`w~ smg ovRn~@g~ qr#vn~ sAK&`v 17 k~ vQy. wmn~
wvw~ qr#vn~ g#n sQwWmt k#m#wQ bv qr# upwQn~ psR jQm| h` mQ@cl~
pvs` wQ@b|.
dgr\ yRvL@g~ v#dQmhl~ qr#v` @j`~;Ra` vn awr ohR@g~ vys avRr#qE
19 kQ. psRgQy swQ@y~ ovRn@g~ pvRlt ek~vR @jnQfr\ q#rQyt @pr
ipqENR b`lm qr#v` vn @j`a`n` q#rQy@g~ vys avRr#qE 2 kQ. @mm qr#vn~
17 @qn`@gn~ qs @qnkO pQrQmQ qr#vn~ vn awr hw~ @qnkO g#h#NR qr#@v`~
@vwQ. @mm qr#vn~ awr nQvRn~ qr# upw~ @qkkQ.
@m`vRn~ sQylE @qn`@g~ nm| "@j~" akOrQn~ a#rFBWm vQ@X~;w~vykQ.
em qr#vn~ pQLQ@vlQn~ @j`;Ra` (19), @j`~n~ @d|vQd| (17), j`h`
(17), jQl~ (16), @j~sW (14), jQn~jr\ (13), @j`~sp~ (12), @j`~sQy`
(11), @j`~yQ a$n~ (09), @j~dQdQy` (08), @jrmQy` (08), @j~sn~
(07), @j~m|s~ (06), js~tQn~ (04), j#k~sn~ (03) h` @j`a`n` (02)
nm| @v|.
psRgQy swQ@y~qW @mm k#q#l~lt ek~vR nvwm s`m`jQk`v vn @j~nQfr\
a`kn~s`s~ hQ pQhQtQ X`n~wQ @m|rQ @r`~h@l~qW upw lbn vQt a#y@g~
br r`w~wl~ 8 yQ avRn~s 8 k~ vQy. qr# upw sQqEvW vQn`dQ 30 k~
gw vWmtw~ @pr mv vn 40 h#vQrQqQ mQ@cl~ pvs` a#w~@w~ 18 v#nQ
s`m`jQky` g#n sQwWmt wm` k#m#wQ bvw~ qr#vn~ wvw~ lbn~n a`s`@vn~
psRvn bvw~y.
jQm| - mQ@vl~ yRvL 1988 vs@r\qW sQy pY}m qr#v` bQhQ kQrQ@mn~
psR ovRn~ v`sy k@L~ vr\g adQ 2200 k id pYm`Nyk pQhQtQ kOlW
nQvskyQ. e@hw~ s`m`jQk sAK&`v v#dQvw~m vd` idkd shQw s~}Qr
nQvsk avX&w`v ovRnt q#@nn~nt vWm nQs` ovRhR a`kn~y`s~ pY`n~w@y~m
pQhQtQ "@t`n~tQtvRn~" pY@q~X@yn~ vr\g adQ 7000 k id pYm`Nyk
iqQ kL nv nQvsk pqQAcQyt gQyh.
@mm qr# pvR@l~ pQy` vn 42 h#vQrQqQ jQm| @b`b| dgr\ v^w~wQ@yn~
r`j& nWwQ sm|p`qkvr@ykQ. mv vn mQ@cl~ mRlqW jQm|@g~ mv vn @m|rQt
ayw~ @y`~gtQ kr\m`n~w X`l`vk @s~vy kL awr a#y q#nt @q~pL a@LvQ
krn~nQyk~ @lsq ktyRwO kryQ. pvR@l~ ktyRwO kQrW@m|qW qr#vn~ h`
@qmvRpQyn~ awr pvwQnR@y~ @h`[ sb[w`vkQ.
q#nt ovRn~ pqQAcQv sQtQn nQvs w#nW@m|qW pv` wr#N vQ@yhQ
psRvn qr#vn~ kQhQp@qn` pQy`t sh`y vW wQ@b|.
pvR@l~ s`m`jQk sAK&`v v#dQ vWmw~ smMm dgr\ pvR@l~ vQyqmq
ihL @g`s~ wQ@b|. @v@L[sl~vlQn~ nQvst avX& a`h`r mQlqW g#nWm
s[h` mskt @mm pvRlt a#mrQk`nR @d`lr\ 1500 w~ 2000 w~ awr mRqlk~
v#y kQrWmt sQqEv wQ@b|. @m| vn vQt kOd` LmRn~ s[h` x`vQw krn
snWp`rk;k a#[Em| pmNk~ 90,000 k~ pmN mQlqW g#nWmt pvRlt sQqEv
wQ@b|. pvR@l~ s$m k`r\yyk~m s[h` mskt v#y kQrWmt sQqEv a#wQ
mRql @d`lr\ 5000 kQ.
s$m qQn 3 kt @h`~ 4 kt vrk~ kQrQ g#lEm| 4 k~ prQ@x`~jny s[h`
mQlqW g#nWmt dgr\ yRvLt sQqEv wQ@b|. pvR@l~ g#h#NR qr#vn~ mv
vn mQ@cl~t smWp awr pQrQmQ qr#vn~ pQy` vn jQm|@g~ a#sR@r\ h#qW
v#dW wQ@b|. @mm qr#vn~ s`q` a#w~@w~q nWwQrWwQ yt@w~y. @m| anRv
g#h#NR qr#vn~@g~ @k`N~dy qQgt vv` a#wQ awr ey k~lQp~ ekkQn~
pQtRpst kr b#[ wQ@b|. pQrQmQ qr#vn~@g~ @k`N~d` @jl~ vr\gyk~
a`@l~pkr pWr` wQ@b|.
nQv@shQ mRUw#n~@gyQ ktyRwO mv vn mQ@cl~ smM sQqEkrnR@y~ q#nt
wr#N vQ@yhQ psRvn qRvr#n~y. pQrQmQ LmRn~q a`h`r pQLQ@yL kQrWm
sm|bn~{v pRhRNRkr a#wQ awr ovRn~q a#w#m| vQt e~ s[h` q`yk @v|.
@mm pvR@l~ v#dQmhl~ qr#v` vn @j`;Ra` sQy uss~ a{&`pny nQm
kr a#wQ awr qErs~} nWwQ p`Tm`l`vk~ h#q$rWm s[h` k#lQ@f`~nQy`@v|
pQhQtQ nWwQ vQq&`lykt ayqEm|kr wQ@b|. ohR swOv v`hn wOnk~q
a#w.
jQm| h` mQ@cl~ dgr\ yRvL h` ovRn~@g~ qr#vn~ a#mrQk` ek~sw~
jnpqy wOL @mn~m @vnw~ rtvlq jnpYQy crQw bvt pw~v a#w. em pvRl
@vnR@vn~m sks~ kL @vb| advQyk~q pvwW.
jQm| h` mQ@cl~ yRvL vQv`h vn vQt jQmQ@g~ vys avRr#qE 19 k~
vR awr mQ@cl~@g~ vys avRr#qE 17 k~ vQy. @pm| sb[w`vk pYwQPlyk~
vX@yn~ vQv`h qQvQyt pw~ @mm yRvL mRl~ qr#v` pYsRw kQrW@mn~ psR
upw~ p`ln @pwQ lb`@gn a#wQ awr psRv ek~ g#b| g#nWmk~ gb|s` vW
a#w. @mm gb|s` vWmt @h~wOvW a#w~@w~ upw~ p`ln @pwQ bv sQwS jQm|
h` mQ@cl~ em @pwQ g#nWm nwr kr wQ@b|.
pvR@l~ s`m`jQk sAK&`v @mwrm| sAK&`vk~ qk~v` vr\{ny kQrWmt
@mm yRvL@g~ aqhsk~ @n`wQbRNq ovRnt l#bRNR s$m qr#vkOm nQ@r`~gW
qr#vn~ vWm nQs` s`m`jQk sAK&`v v#dQkr g#nWmt ovRn~ psRv wWrNy
kr wQ@b|.
dgr\ pvRlt sQy @@qnQk ktyRwOvlt amwrv a#mrQk`@v| @mn~m @vnw~
rtvl vQvQ{ r$pv`hQnQ h` gOvn~ vQqElQ m{&s~}`nvl v#dsthn~vlt
l#@bn a`r`{n`vlQn~q adRvk~ @n`m#w. em v#dsthn~vlqW ovRn~@g~ qr#
pvRl s#lsRm| kL a`k`ry @mn~m anQkOw~ @qmvRpQyn~t @qn pNQvQd
g#n pv` kWmt jQm| h` mQ@cl~t sQqEv wQ@b|.
dgr\ pvRl sm|bn~{v v#dsthn~ kQhQpyk~ vQk`Xny kL "dQs~kvrQ @hl~w~
r$pv`hQnQ @s~v`vt anRv dgr\ pvR@l~ qr#vn~ 17 @qn`m jRnQ m`s@y~
h#r vs@r\ @ssR s$m m`sykm upw lb` wQ@b|. mv vn mQ@cl~ @m@wk~
qr#vn~ 17 @qn` bQhQ kQrWm s[h` g#b|@gn sQtQ k`ly m`s 126 k~ vn
awr vsrvlQn~ nm| ey vsr 10.5 kQ.
vr\wm`n sm`j@y~ qr#vn~ ek~ aykO @h`~ @q@qnkO hq` vd` g#nWm
s[h`q @qmvRpQyn~t argl kQrWmt sQqEv a#ww~ qr#vn~ 17 @qn`v hq`
vd` g#nWm wmn~t kQsQqE asWr#w`vk~ @n`vn bv jQm| h` mQ@cl~
pvsyQ. v#dQmhl~ qr#vn~ kOd` ayv bl` g#nWmt uqv| upk`r krn awr
pQy` vn jQm| wm v#dQmhl~ qr#vn~t @qn avv`qy nm| obl`tw~ kvq`
hrQ @vnm pvRlk~ @ls jWvw~ vn~nt sQqE@v|vQ. wmn~ kQyn @q~ nQv#rFqQv
kWmt pRr#qEvn~n kQy`y.
@mm qr#vn~ s$m @qn`m smg sQnh@vn~ k`ly gw krn jQm| - mQ@cl~
yRvL @mm qr#vn~ @qvQyn~@gn~ wmn~t l#bRNR q`y`q @ls sLkwQ. ovRn~
@ssR @qmvRpQyn~tq pvsnR@y~ @m@s~ qr#vn~ v#dQ sAK&`vk~ bQhQ
kQrWmt bQy @n`vQy yRwO bvyQ.