@r`~q pRtR@v| hQ[@gn gYh @l`~kvlt pQy`Bn vQq&`Zy`

XYW lAk`@v| sQtQn jnpYQym vQ@q~XWy j`wQk pRrv#sQy` vn XYWmw~
a`wr\ sW k~l`k~ aq (16 q`) sQy anRv#nQ jn~mqQny smryQ. @l`v
pRr` jn`qryt pw~v sQQtQn vQq&` pYbn~{ rckykO vn XYWmw~ k~l`k~
1945 vs@r\qW cn~qYQk` w`k;Ny pQLQb[v @y`~jn` kL pLmRv#n~n`q
@v|. ohR@g~ ek~ @ktQ kw`vk~ @l`v pRr` @vb| advQvl pL vR awr
psRv s~t#n~lQ kObQk~ nm#wQ a{&k;vry` 2001 vs@r\qW em kw`v @w~m`
kr@gn s~@p~s~ odQsQ nmQn~ cQwYptyk~q nQpqvnR l#bWy. XYWmw~
k~l`k~ 1986 vs@r\ sQt XYW lAk`@v| jWvw~ @vyQ. @m| eAgln~w@y~ @f`k~s~
sMr`v sQy @qs#m|br\ kl`p@y~ pL kr wQbR XYWmw~ a`wr\ sW k~l`k~
smg p#v#w~vR sm|mRK s`kc|C`@v| sQAhl anRv`qyyQ.
vys avRr#qE 90 k~ vWm obt q#@nn~@n~ @k@s~q?
mt avRr#qE 85 t vd` ek~ qQnk~vw~ v#dQml~ bvk~ q#@nn~@n~
n#h#. @b`b| @h`~p~ pvs` wQ@bnv` ob qn~nv`q upn~ qQn @k~k~ @gdQyt
vd` ehQ gsn itQ pn~qm|vl mQl v#dQ vRN`m wmyQ ob vyst gQhQn~ bv
q#@nn~@n~ kQy`. e@hw~ mt wQ@bn kng`tRv m@g~ yhUvn~ h`
smk`lWnyn~ @b`@h`~ @qnkO @m| vn vQt jWvw~v @n`sQtWmyQ.
ob@g~ jWvQw k`ly pRr` mnR;&yn~ vQsQn~ sQqE kL w`k;N@y~ XWGY
h` rFdQkl~v`qW vr\{nyk~ ob q#k wQ@bnv`. ob e~v`yQn~ kQsQ @qyk~
g#n pRqEm vnv`q?
1920 gNn~vl h` 30 gNn~vl sQt h#qW v#dW p#mQNQ a@yk~ @ls @mwrm|
qQyRNRvk~ q#k g#nWmt wrm| k`lyk~ m` jWvw~ @v|vQ y#yQ sQwO@v|
n#h#. bQYw`n& an~wr\ gYh@l`~k sm`j@y~ (in~tr\p~l#ntr\ @s`syQtQ)
ax&vk`X k#@dtQ nQl{`rWn~ @ls ap ap@g~ vQ@v|k k`ly sm|pRr\N@yn~m
@vn~ k@L~ ax&vk`X gmn~ pQLQb[v s`kc|C` kQrWmtyQ. e@hw~ ap kQsQ
vQtk sQwO@v| n#h# em sQQhQn ap@g~ jWvQw k`ly wOLqW s#b$ @v|vQ
y#yQ kQy`. mt wvmw~ vQX~v`s krn~n b#h# ap ax&vk`X yRg@y~ 50 v#nQ
sAvw~sry q#n~ smrnv` kQy`.
ob sQqE kL h` rcn` kL @q~vlQn~ ob vd`w~m a`dm|br vn @qy
kOmk~q?
mm @m@wk~ gYn~} 100 kt vd`w~, @ktQ kw` 1000 kt vd`w~ rcn`
kr wQ@bnv`. blp$mk~ kL @qyk~ vX@yn~ "ek~s~tY` : @t@rs~tQYyl~
rQ@l~s~" (vyls~ vr\l~d|, ok~@w`~br\ 1945) wm` a`dm|br vQy h#kQ
@qy. @m| k`l@y~ wmyQ mm sn~nQ@v|qn cn~qYQk`v @s`y` gw~@w~. @m|
s[h` mt pvRm| 15 k mRqlk~ l#bRN`. wvw~ @qyk~ wQ@bnv`. e~ wmyQ
bW. bW. sW. @y~ wrgykt 1948 vs@r\qW rcn` kL "q @sn~tQnl~" @ktQ
kw`v. @my p`qk kr@gn cQwYptk~ nQpqvWmt m` psRv pQyvr gw~w` s~t#n~lQ
kObQYk~ smg.
@mm qQnvl ob sQqE krn @q~ @m`nv`q? wvw~ nvkw` rcn` kr wQ@bnv`q?
obt vQXY`m y$mt aqhsk~ wQ@bnv`q?
mm vQXY`m y$mt kr wQbR s#lsRm| s$m vQtm as`r\}k vRN`. e~
nQs`m mm q#n~ e~ g#n uw~s`h krn~@nw~ n#h#. @fYd|rQk~ @p`~l~"
@mm qQnvl m@g~ nvwm nvkw`v sm|pRr\N krmQn~ sQtQnv`. ey "q
l`s~tQ wQyrm|" ynR@vn~ nm| kr wQ@bnv`. @mm nvkw`v nQm
kQrWmt m` a@p~k;` kL k`lyt vd` vQX`l k`lyk~ gw vRN`. @my m@g~
avs`n nv kw`v vQy h#kQyQ. e@hw~ m` mWt @prq @mym pYk`X kr wQ@bnv`.
s$m k`l@y~m ob@g~ pYQywm gYn~}y vR@y~ kOmk~q?
e~ awr mm vQsQn~ rcQw gYn~} kQhQpyk~ q wQ@bnv`. e~v` nm|
1953 qW rcQw "cyQl~d|hRd|s~ en~d|" sh 1986 qW rcQw "q @s`~n~g~s~
of~ dQs~tn~tQ ar\w~", yn gYn~}yQ. m` pYQy krn @vnw~ a@ykO rcQw
gYn~}y vnR@y~ o|@l`f~ s~@tQp~ln~d| vQsQn~ rcQw l`s~tQ a#n~d|
fs~tQ @mn~ (1930) gYn~}yyQ.
vr\wm`n@y~ @l`~k ww~w~vy vQ@X~;@yn~m @q~XgONQk vQpr\y`syn~
h` yRq ww~w~vyn~ g#n ob kng`tR vnv`q? mnR;& vr\gy` wvqErtw~
pvwQnR a#w~q#yQ ob sQwnv`q? ob ap@g~ ev#nQ a[Er# an`gwyk~
qkQnv`q?
mm sRbv`qy g#n qr\Xnyk~ @ls vQX~v`sy wb` wQ@bnv`. emgQn~ ap
krn @q~ pQLQb[ s#hWmkt pw~ vWmt avs~}`v slsnv`.
ap iwQh`s@y~ m|@l~c|C qXk@yhQ sQqE vR @q~vlQn~ ymk~ i@gn
gw~w` kQy` sQwnv`. e~ nQsyQ ap vQsQ vn Xw vr\;y wOL jWvw~ @vn~@n~.
in~{n h` gl~ aMOr#vlt ap a#b|b#hQ vW sQtW@m| pYwQPlyk~ @lsyQ @q~XgONQk
vQpr\y`syn~ ht@gn wQ@bn~@n. @mm ww~w~vy wvw~ qr#NR vWm
vLk~v`lWm s[h` pQrQsQqE blXk~wQ mRl`XYyk~ iqQrQ vsrvlqW sAvr\{ny
kr gw yRwOyQ. ap@g~ gYhyn~ @vns~vWm mw mt vQr#q~{ vQs[Em| smg
jWvw~ vWmt sQqEv wQ@bnv`.
nmRw~ mnR;& vr\gy`@g~ p#v#w~m wvqErtw~ wQ@b|vQ.
j`wQyk~ vX@yn~ ap mRhRN qW sQtQn qr#NRwm wr\jny kOmk~q?
sAvQ{`n`w~mk a`gm| ap@g~ mns qR;Ny krnv`. emgQn~ ymk~
iqQrQpw~ kQrWm vLk~v`lnv` @mn~m mrNyw~, a{&`w~mQk vhl~ bvw~ a#wQ
krnv`. @my mns pRr` v#dQ@yn~m p#wQr yn vyQrsy bvt pw~v wQ@b|.
m` bl`@p`@r`w~wO vnv` ap j`wQy @mm ww~w~vy n#wQ kQrWmt ktyRwO
kryQ kQy`. @m| bv mm 3001 "q fyQnl~ odQsQ" gYn~}@y~q s[hn~ kr
wQ@bnv`.
ob @l`~k n`yk@yk~ nm| ob @vns~ kQrWmt @pL@Bn~@n~ kOmk~q?
r`j& p`lny a`gm h` mQXYv pvwQn r`j&yn~ h` a`N~dR kYmyQ. @my
@l`v pRr` bQlQyn gNnk~ vR jnw`v a[Ert a#q q#mR xy`nk ww~w~vyyQ.
a`gm @pY~k;kyn~@g~ kYWd`vk~ @n`vQy yRwO awr ey pRq~glQk @qyk~
pmNk~ vQy yRwOyQ.
ob k`vq srl vQX~v@yhQ whnm| krn~@n~?
nWwQZvr#n~ sh a`gmQk n`ykyn~
ob k~@l`~nWykrNy krn~@n~ k`vq?
m@g~ LM wQ@bn nvWkrNy @m| s[h` pQLQwOr# qWmt mt avs~}`v lb`
@qn~@n~ n#h#. @m| nQs` m` h` sm|bn~{v vr\wm`n@y~ ktyRwO krn
s~@tpn~ b#k~s~tr\ vQy yRwOyQ. It psR apt wvw~ nv kw` g#n kw`
kL h#kQyQ.
ob @mm sm|mRK s`kc|C`v lb` @n`qEn~@n~ nm|, ob kOmk~q krn~@n?
sQhQn qkQnv`. mt q#n~ qQnkt p#y 16 k~ nQq`g#nWmt sQqEv wQ@bnv`.
nmRw~ mm qkQn vQvQ{ sQhQn g#n a`X~v`qyk~ lbnv`. m` @r`~q
pRtRvk gw kLw~ m`@g~ mns s$m w#nm gmn~ krnv`. sm|mRK s`kc|C`vt
@pr qQn sQhQ@nn~ iw`mw~ mQwYXWlW dyQn@s`~r\ swOn~ hmR vRN`.
ob vd`w~ sRrk;Qw kr wQ@bn @q~ kOmk~q?
n`s` a`ywn@yn~ @s`rkm| kr @gn a` h@[n~ @gn#vQw~ wQbR qRvQlQ
@g`d (@my @s`rkm| k@L~ kvRq kQy` ahn~n ep`). tyQt#nQk~ n#@vhQ
wQbR kdq`sQ @k`~p~pyk~ sh ax&vk`X y`nyk y#vR "fvRn~tn~s~ of~
p#rdyQs~" k^wQ@yhQ pQtpw wm` sRrk;Qw kr wQ@bn @q~vl~.
vd`w~ @s`y`g#nWm q#kWmt pYQy krn @q~ kOmk~q?
awWw@yhQ sQqE vR @q~vl~ h` an`gw@yhQ sQqE vQy h#kQ bvt
vQX~v`s krn @q~vl~ b#lQy h#kQ @v|l` m`pkyk~. (tyQm| vWvr\)
nmRw~ ey @s`y`gw yRw~@w~ ap@g~, jWvQw gmnt avq`nmk~ @n`vn @lsyQ.
q "lyQtQ of~ aqr\ @d|s~" (2001) rcn` k@L~ @mm aqhs pqnm| kr @gnyQ.
kOmn @h`~ k`l prQc|@C~qyk~ wOL obt vQX~v@yhQ o|n$m s~}`nyk
sAc`ry kQrWmt h#kQy`v l#@b| nm| em s~}`ny h` @v|l`v kOmk~q? e~
a#yQ?
ek~s~tY` @t@rs~tQYyl~s~ smg sm|bn~{ vRNR pY}m w#n#w~w`
sQtQn s~}`nyk sQtWmt k#m#wQyQ.
ob 2003 vs@r\qW pvs` wQbRN` aMhr# gYhy`@g~ p^;~Ty wOL gs~ @k`Ln~
a`qQy pvwQnv` kQy` ob wvmw~ e@hm sQwnv`q?
aMhr# gYhy` sm|bn~{ smWk;N y`n` mgQn~ ev` wQbR C`y`r$p
vQX`l pYm`Nyk~ a{&yny kQrW@mn~ psR gYhy`@g~ mwO pQt @k@sl~ gs~
h` sm`n @qyk~ wQ@bnR qk~nt l#bRN`. vQvQ{ k`lvlqW gYhy`@g~
kQsQvk~ @vns~ vn @h`~ @sl@vn bv @myQn~ @pnW ynv`. ey v^k;lw`
vQy h#kQyQ. e@hw~ @my whvRr# krgw yRwO @qyk~. @my iw` ik~mntm
sQqE @v|vQ y#yQ bl`@p`@r`w~wO vnv`. @my sw& nm| ey @mm rwO
gYhy` wOL mnR;& jn`v`s a#wQ kQrWmtw~ ym| qvsk upk`rW @v|vQ.
ob wvmw~ XWw uNRsRm| bv (@k`~l~d| fQyR;n~) s[h` sh`y
qk~vnv`q?
ey @b`@h`~ XWwl @n`@v|nm| h` ey uNRsRm| @n`vn~@n~ nm| nmRw~
ehQ kQsQvk~ wQ@bnv`. qXkyk~ @h`~ It v#dQ k`lyk sQt @mm nv
blXk~wQ aw~hq` b#lWm| pQLQb[v wvmw~ ap v`NQjmy mtQt@m| pYwQPl
lb` @n`wQbQyqWw~, m` e~ g#n sQwn~@n~ vQv^w mnskQnRyQ. @m|
sm|bn~{ avsn~ wWn~qEv en @wk~ m` @n`ivsQl~@ln~ psRvnv`. jRrQy
wvmw~ pQtwQn~ in~@n~. @mm XWw uNRsRm| bv prWk;N`g`ryt sWm` vR
@qyk~ pmNk~ vRv@h`w~ m` e~ g#n psRw#vQlQ @v|vQ. nmRw~ e#n~nk~
sQqEvWmt a#wQ idkd adRyQ. @mm blXk~wQ pYwQPl mgQn~ @f`sQl mgQn~
in~{n lb`g#nW@m| yRgy avsn~ kL h#kQyQ. e@mn~m @q~XgONQk vQpr\y`syn~
g#n psRw#vWmq avsn~ krn~n pRUvn~. ev#n~nkQn~ ap@g~ gYh@l`~k@y~
xS@g`~lWy @q~Xp`ln v&Rhy h[En`gw @n`h#kQ ww~w~vykt pw~@v|vQ.
ob sh`y qk~vn pYv`hyt vd` @vns~ aqhs~ wQ@bnv`q? e@s~ wQ@b|
nm| e~ a#yQ?
mm vsr 30 kt v#dQ k`lyk~ ax&vk`X inQmM (s~@p~s~ el@v|tr\)
pYvr\{ny krmQn~ sQtQnv`. @my ptn~ gn~n k`l@y~ mQnQsRn~t sQnhv
nvw~v` gn~n b#rQ vRN`. nmRw~ q#n~ eyt kQsQvkO sQnh vn~@n~
n#h#. ey pY{`n @qyk~ @vl`. mm wvmw~ k`l gmn pQLQb[v vQv^w
mnskQn~ psR vn~@n~. e~ anRv sQqE vQy h#kQ s$m @qyk~m sQqE vQy
h#kQyQ. sQqEvnv`.
21 v#nQ Xwvr\;y avsn~ vWmt @pr mnR;& vr\gy`t w#nQy h#kQ iw`
v#qgw~m @q~ vQqQyt ob slkn~@n~ kOmk~q?
mt pY`r\}n` 3 k~ wQb|@b`w~ mm @m| @q~vl~ g#n as`vQ.
1. pQrQsQqE blXk~wQy sWm`rhQw pYm`Nyn~@gn~ lb`gw h#kQ kYm@v|qyk~.
2. ax&vk`X sAc`ry pQLQb[ k`r\yk;m h` vQX~v`sq`yQ kYmyk~
3. mQnQs~ sQr#@rhQ nQr\m`Ny kr a#wQ v#rFqQ wOrn~ kQrWm
ob kQsQ qQnk obv ek w#n gl~ vnR a#w#yQ sQw` wQ@b|q? ey e@s~
nm| ey sQqE vQy yRwO bv ob sQwn~@n~ kvq`q?
mt gl~ @vn~n kQsQm a`X`vk~ n#h#. v@g~m m@g~ jWvQwy kQsQm
a`k`rykt sArk;Ny krn~n a`X`vkOw~ n#h# @k`LB wQ@bn m@g~ nQv@shQ
uq&`n@yhQ m` a#wQ kL mQygQy sRrwl~ swOn~@g~ XrWr vL qm` wQ@bnv`.
kQsQym| qQnk, wvw~ qQgO klkQn~ y#yQ m` sQwn~@n~ n#h# m@g~ aUw~
ovRn~ smgm w#n~pw~ kr w#@bnR a#wQ.
an`gw@yhQ n#gW en jnpYQy @l~Kkyn~ h` vQq&`Zyn~ pQLQb[v ob
sQwn~@n~ kOmk~q?
iw`mw~ kOslw` pRr\N @l~Kkyn~ h` mhjn vQq&`Zyn~ vQX`l pQrQsk~
q#nt sQtQnv`. ovRn~@gn~ ek~ a@ykO vQ@X~; @k`t s#l#kWm
as`{`rNyk~. 20 v#nQ Xwvr\;y mRlqW apt wQbRN`t vd` ovRn@g~ @pY~k;kyn~
kr` y$@m| h` ovRn~ a#m#wW@m| kYm gNn`vk~ aq wQ@bnv`.
vr\wm`n @l`~k@y~ sQtQn wr#N cQn~wkyn~, vQq&`Zyn~ h` @l~Kkyn~t
ob @qn pNQvQdy kOmk~q?
k~l`k~@g~ mRl{r\m wOn mwk wb` gn~n. e~v` nm|
1. v@y`~v^q~{ e@hw~ @g_rv`qryt p`wY vR vQq&`ZykO ymk~ sQqE
vn bv pYk`X kL@h`w~ ohR s#m vQtm nQv#rFqQy. ohR ymk~ sQqE vQy
@n`h#kQ bv p#vsRv@h`w~ ohR anQv`r\y@yn~ v#rFqQy.
2. sQqE vQy h#kQ ymk~ pQLQb[ sWm`vn~ @s`y`gw h#kQ ekm m`r\gy
ey psR krmQn~ m[k~ iqQrQyt @g`s~ vQy @n`h#kQ @q~ kr` y$myQ.
3. kOmn @h`~ pYm`Nvw~ nvWnwm w`k;Nyk~ vQj~j`vt vd` @g_rvnWy
@n`@v|.
prQvr\wny e~mn~wQ m`r@B|
a`wr\ sW k~l`k~ ynR...
qXk wOnkt a{Qk k`lyk~ XYW lAk`v sQy nQvhn krgw~ bQYw`n&
j`wQkykO vn @l`~k pYkt vQq&` @l~KkykO vn XYWmw~ a`wr\ sW.
k~l`k~ mhw`@g~ anRv#nQ vQyt eL@Bn upn~ qQny aq (16) qQn
s#m@r\.
1917 vs@r\ @qs#m|br\ 16 v#nQq` bQYw`n&@y~ sm@r\@stQ pY`n~w@y~
myQn~ @hd|hQ upw lw~ a`wr\ c`l~s~ k~l`k~ mhw` ln~dn~ hQ kQAg~s~
vQq&`l@y~ @x_wQk vQq&`v h` gNQwy pQLQb[ pLmR @pL vQq&`@v|qW
up`{Q{r@ykQ.
bQYw`n&@y~ vQgNn @qp`r\w@m|n~wO@v| vQgNkvrykO vR ohR 1941
vs@r\ sQt 1946 vsr qk~v` r`jkWy gOvn~ hmRq`@v| @s~vy k@L~y.
XYWmw~ k~l`k~ awQn~ @m| vn vQt lQy#vW a#wQ k^wQ gNn 100
ik~mv` a#wQ awr ohR kL rcn` sh @ktQ kw` pYm`Ny qhs~ gNnkQ.
k^wYQm sn~nQ@v|qn cn~qYQk` up@y`~gQ kr@gn mRU @l`~kym
hkOUv`lQy h#kQ b#v| 1945 vs@r\qW pYk`X kL ohR ewOLQn~ @l`~k
iwQh`s@y~ @y`~{ iqQrQ pQm|mk~ s[h` mM vQvr k@L~y. ohR mWt @pr
vsr gNnkt ihwqW lQyR @ktQ kw`vk~ in~tr\@ntQ j`ly bQhQkQrW@m|
mRlbWjy vQy.
mRhRqE kQmQqEm| g@v|;N pQLQb[ vR mhw~ a#l~m nQs`m ohR 1956
vs@r\ sQt XYW lAk`v sQy v`s xSmQy krgw~@w~y.
pY}m a`r`{Qk @n~v`sQky` @ls 1975 vs@r\qW XYW lAk`vt sp#mQNQ
ohR 1979 vs@r\qW @m`rtRv srsvQ@y~ kOlpwQ {Rryt pw~ vQy. 2002
vsr @wk~m ohR em {Rr@y~ kYQy` k@L~y.
1989 vs@r\ sQt ohR j`w&n~wr ax&`vk`X vQX~vvQq&`l@y~
kOlpwQvry`q vQy.
2001 : "A Space
Odyssey" nm| cQwYpty s[h` s~t#n~lQ kObQYk~ mhw` smg
ek~v kL wQr n`tky os~k`r\ sm|m`n s[h` nm| @krQNQ.
s`hQw& @k;~wYyt itR kL amQl vR @m@hy agymQn~ 1988 vs@r\qW
bQYw`n&@y~ @q@vnQ eLQs@bw~ mh rFjQN a`wr\ sW. k~l`k~ mhw`t
nyQtQ pqvQyk~ q pQQrQnmn lqW.
vQX~vWy sAkl~pn` @l`v pRr` pwOrmQn~, shXYky vQnQvQq q#kQmt
smw~ agYgN&y @l~KkykO @mn~m g@v|;kykO q vn a`wr\ sW. k~l`k~
mhw`t apQ s#@v`m ek~v qQg`sQrQ pwmR.
an~wr\j`ly a#sR@rnQ.
jgw~ @k`dQwOvk~kO