m@h~l : mRrlQ sAgk~k`r kL @prLQ
eAgln~w kYQktQ kN~d`ym XYW lAk`vt a#vQw~ aqt m`syyQ. psRgQy
16 v#nQq` myQkl~ @v`~n~@g~ n`ykw~v@yn~ yRwOv @mrtt p#mQNQ em
kN~d`ym @m| vn vQt wm sAc`r@y~ avs`n x`gy qk~v` gmn~ krmQn~
sQtQnv`. wrg`vlQ@y~ @qrt awr p#v#wQ pLmR wrg@y~ jygYhNy XYW
lAk`vt hQmQ vRN awr @m| sthn wbn @m`@h`w vn vQt @qv#nQ wrg@y~
@wv#nQ qQny nQm`vW wQbRN` vQwryQ. e~w~ em @ktQ k`ly wOL XYW
lAk` kYWdkyn~ vQsQn~ bQ[ @hln lq v`r\w` gNn nm| sRU ptR n#h#.
ehQqW v`s~ XYW lAk`v @vnR@vn~ @ts~tQ wrg 100 kt kYWd` kL
pLmR @v|g pn~qE yvn~n` bvt pw~ vRN`. e~ pLmR @ts~tQ wrg@y~qW.
e@s~m XYW lAk`v @vnR@vn~ @ts~tQ wrg 100 kt kYWd` kL wOn~v#nQ
kYWdky` bvtq v`s~ pw~ vRN`. vr\NkOlsRrQy ptb#qQ@g~ u;`n~w @j`~Xp~
cmQn~q v`s~ @ls jgw~ kYQktQ pQtQ@y~ qQgm nmt hQmQkm| kQyn v`s~
XYW lAk`v @vnR@vn~ @ts~tQ @x_wQ;~m l#bR@v| 1994 vs@r\qW. @m|
vn vQt @ts~tQ wrg 101 kt kYWd` kr a#wQ v`s~ ehQqW bQ[ @hL` a#wQ
kdRlE sAK&`v 326 ik~mvnv`. vsWm| akYm|@gn~ psRv @l`v bQhQvR
vQXQ;~twm vmw~ @v|g pn~qE yvn~n` @ls s#l@kn v`s~ pQwQhrB@y~qWw~
lkONR 2721 k~ rFs~ kr wQ@bnv`. e~ s[h` Xwkyk~ sh ar\{ Xwk 11
k~ rFs~ kr a#wQ ohR wOn~ irQyv| kYWdkyn~ awr 5 v#nQ s~}`n@y~
rF[W sQtQnv`.
v`s~ e@s~ v`r\w`vk~ pQhQtRvq~qW em wrg@y~qWm wm s@h`~qr qM
pn~qE yvn~n` vn mRw~wyQy` mRrlQqrn~ @l`v kQsQ@vkOtvw~ bQ[Qy @n`h#kQ
y#yQ sQwQy h#kQ v`r\w`vk~ pQhQ@tv|v`. e~ @;~n~ @v`~n~ vQsQn~ @ts~tQ
kdRlE 708 k~ lbmQn~ wb` wQbR @l`v v#dQm @ts~tQ kdRlE l`xQy`@g~
v`r\w`vyQ. wm 116 vn @ts~tQ wrg@y~qW mRrlQ em kdimt pQvQsQ awr
@m| vn vQt ohR kdRlE 720 sWm`vq ik~mv` wQ@bnv`. e~ awrwOr
kdRlE 5 b#gQn~ @h`~ It v#dQy bQ[ @hU avs~}` 62 k~ snQtRhn~ kr
a#wQ mRrlQ wrgykqW kdRlE 10 b#gQn~ @h`~ It v#dQy bQ[ @hU avs~}`
20 k~ v`r\w` kr wQ@bnv`. em qs~km| q~vQw~vym @l`~k v`r\w` vn
awr wm upn~ bQ@m|qWm v#dQm @ts~tQ kdRlEvl @l`~k v`r\w`v ik~mv`
yn~n mRrlQ smw~ vRN`.
em wrg@y~ @qv#nQ inQ@m|qW lkONR 152 k~ l#bR XYW lAk` kYQktQ
kN~d`y@m| upn`yk kOm`r\ sAgk~k`r ek qQgt p#v#wQ @ts~tQ wrg
hwrkqW lkONR 150 sWm`v hwr vw`vk~ ik~mv` gQy @l`v pLmR pQwQkr#v`
bvt pw~ vRN`. mWt @pr em qs~km ek qQgt wrg 3 k~ wOL pYqr\Xny
kr wQbR@N~ XYWmw~ @d`nld| bY#d|mn~, @v`~l~tr\ h#mn~d| h`
mRq`sr\ ns`r\ yn pQwQkr#vnRyQ. sAgk~k`r em lkONR 152 t @pr os~@tQYlQy`vt
e@rhQv p#v#wQ wrg@y~qW lkONR 192 k~ l#bR awr It @pr p#v#wQ wrg
@qkkqW q~vQw~v Xwkyn~ v`r\w` kQrWmt smw~ vRN`. eAgln~w pn~qE
yvn~nn~ glgYh@yn~ @gn sAgk~k`r pYqr\Xny kL em qs~km pLmR inQ@m|qW
rFs~ kL lkONR 92 w~ smg ekwO vW @l`v aAk 01 @ts~tQ pQwQkr#v`
bvt sAgk~k`r pw~ vRN`. It @pr @ts~tQ pQwQkr#vn~ @XY~NQgw
kQrWm|vl aAk 03 s~}`n@y~ rFqW sQtQ sAgk~k`rt em qs~kmw~ smg
rQkW @p`n~tQn~v sh j#k~ klWs~v ik~mv` y`mt h#kQ vRN`. ev#nQ
qs~kmk~ kL pLmR XYW lAk` pQwQkr#v` bvtw~ sAgk~k`r nm| em
alAk`r pQwQkr#v` pw~ vRN awr @m| vn vQt ohR wm @ts~tQ kYQktQ
kYWd`@v| @s`[Er#wm k`l prQc|@C~qy gw krmQn~ sQtQnv`. @ts~tQ
pQtQyt aw~@p`w~ wb` wvm vsr 7 k~ pmN gw vW a#wQ ohR @m| vn vQt
@ts~tQ Xwk 16 k~ sh ar\{ Xwk 35 k~ smgQn~ wrg 70 kqW lkONR
5986 k~ rFs~ kr@gn wQ@bnv`.
sAgk~k`r, mRrlQ, v`s~ pLmR @ts~tQ wrg@y~qW v`r\w` @p`w~ vlt
ekwO @vq~qW m@h~l jyvr\{n es~.es~.sW. pQtQ@y~ p#v#wQ @qv#nQ @ts~tQ
wrgy wm`@g~ s~vr\Nmy wrgyk~ bvt pw~kr gw~w`. XYW lAk`v @vnR@vn~
n`ykw~v@y~ inQmk~ kYWd` krmQn~ m@h~l @qv#nQ wrg@y~ @wv#nQ qQny
nQm` @vq~qW @n`q#vW lkONR 167 k~ rFs~ kr@gn sQtQy`. e~ awQ
vQXQ;~t inQmw~ smgQn~ m@h~l awQn~ XYW lAk` v`r\w` @qkk~ bQ[ v#tRN
awr eAgln~w@y~ gY#h#m| gOc| vQsQn~ wb` wQbR @l`~k v`r\w`vk~q
bQ[ v#tRN`. e~ eAgln~w@y~ @l`~d|s~ pQtQ@y~qW wrg 21 kt kYWd`
krmQn~ lkONR 2015 k~ rFs~ krmQn~ pQwQkr#@vkO vQsQn~ ek~ kYWd`
pQtQyk rFs~ kL v#dQm lkONR sAK&`@v| v`r\w`vyQ. es~.es~.sW.
pQtQ@y~ wm 19 v#nQ @tQs~tQ wrgyt kYWd` kL m@h~l e~ vn vQt wm
hRr# pRr#qE pQtQ@y~qW lkONR 2034 k~ rFs~ kr@gn wQbRN`.
es~.es~.sW. kYWd`AgN@y~qW m@h~l vQsQn~ e~ vn vQt ar\{ Xwk 4
k~, @ts~tQ Xwk 6 k~, q~vQw~v Xwkyk~ sh wYQw~v Xwkyk~ rFs~ kr@gn
wQbRN`. e@s~m n`ykw~vy qrmQn~ m@h~l em kYWd`AgN@y~qW wrg 4 kt
shx`gQ @vmQn~ lkONR 750 sWm`vq ik~mv` @g`s~ wQb RN`. m@h~l l#bR
em Xwky ohR rFs~ kL 20 v#nQ @ts~tQ Xwky vR awr ey XYW lAk`
pQwQkr#@vkO rFs~ kL v#dQm Xwk sAK&`v vn arvQn~q q sQl~v`@g~
v`r\w`v sm vWmk~ @ls s#l@knv`. e@s~m em wrg@y~qW lkONR 7000
sWm`v ik~mv` gQy m@h~l ev#nQ qs~kmk~ kL pLmR XYW lAk` kYWdky`
bvtw~, XYW lAk`v @vnR@vn~ v#dQm @ts~tQ lkONR sAK&`vk~ rFs~ kL
kYWdky` bvtw~ pw~ vRN`. mWt @pr em v`r\w`vt ur#mkm| kW@v| pLmR
@ts~tQ wrg@y~qW wm @ts~tQ xSmQk`vt smR qEn~ hQtpR n`yk snw~
jysRrQyyQ. ohR wrg 110 kqW lkONR 6973 k~ rFs~ kr@gn sQtQ awr
e~ s[h` Xwk 16 k~ sh ar\{ Xwk 31 k~ an~wr\ gw kr@gn wQbRN`. e@s~m
kdRlE 98 k~q snw~@g~ qk;w` iqQrQ@y~ v`r\w` vW wQbRNR awr wv
kdRlE 2 k~ sh lkONR 27 k~ rFs~ kr snw~ @ts~tQ pQtQ@yn~ smR gw~@w~
nm| ohR iqQrQ@y~ wvw~ sRvQ@X~;Q v`r\w`vk~ lQy@vn~n wQbRN`.
@k@s~ @vww~ XYW lAk` @ts~tQ kYQktQ pQtQ@y~ snw~ m`vn~ sA@k~wy
@m| vn vQt avsn~ vW a#wQ awr ovRn~ @q@qn` XYW lAk`v @vnR@vn~
sQqEkL apYm`N kYQktQ @m@hvr @vnw~ a`rm|xk pQwQkr# yRglykt kL
h#kQ q#yQ pYX~nyk~ p#n ngQnv`. em vQXQ;~t pQwQkr#vn~ @q@qn`m
ek LM @ts~tQ wrg @qkkqW wm @ts~tQ kYQktQ xSmQk`vt smR qEn~n`.
m`vn~ ehQqW j`w&n~wr kYQktQ kYWd`vtm smR qEn~ awr e~ vn vQt @l`v
v#dQm q~vQw~v Xwk l`xWn~ awr @wv#nQ s~}`n@y~ ohR rF[W sQtQy`.
e~ s[h` ohR q~vQw~v Xwk 6 k~ rFs~ kr sQtQ awr m`vn~t ihLQn~
XYWmw~ @d`nl~d| bY#d|mn~ q~vQw~v Xwk 12 k~q, bYyn~ l`r` sh @v`lW
h#mn~d| q~vQw~v Xwk 7 b#gQn~ rFs~ kr wQbRN`. wrg 90 kt XYW
lAk`v @vnR@vn~ kYWd` kL m`vn~ ehQqW lkONR 5502 k~ sh Xwk 17 k~
rFs~ kr @gn sQtQy`. os~@tQYlQy`@v| @h`b`r\tQhQ p#v#wQ wm`
smRqEn~ @ts~tQ wrg@y~qWw~ lkONR 80 k~ l#bR m`vn~ XYW lAk`
kN~d`y@m| n`ykw~vy qrmQn~ itR kL @m@hvrq apYm`NyQ.
m`vn~ sh jysRrQy ek~v rFs~ kL lkONR pYm`Ny @ts~tQ a`rm|xk
pQwQkr#vn~ awr v#dQm lkONR sm|bn~{w`v@y~ 5 v#nQ s~}`nyt pw~vW
wQ@bnv`. pQwQhrB@yn~ v`r\w` vQX`l pYm`Nykt hQmQkm| kQyn
jysRrQy wm smR g#nWm wWrNy kL wrg@y~qWq ek~ pn~qEv`rykqW 4 phr
6 k~ el~l krmQn~ ev#nQ qs~kmk~ kL 3 v#nQ pQwQkr#v` bvt pw~ vRN`.
e@s~m @ts~tQ a`rm|xk pQwQkr#vn~ awr v#dQm lkONR sAK&`vk~ rFs~
kL 10 v#nQ pQwQkr#v` vn~@n~q jysRrQyyQ.