pL`w~ sx` kYmy sh smbr a`r\}Qk sAvr\{ny
pL`w~ sx` kYmy ap rtt h[En~v` qW @m| vn vQt vsr vQs~sk~ pmN
gw vW wQ@b|. vr\; 1987 qW a`N~dRkYm v&vs~}`vt krnlq 13 vn sA@X`~{ny
mgQn~ pL`w~ sx` kYmy mRlQn~m h[En~v` @qnR l#bQNQ. pL`w~ sx`
h[En~v` qW@m| pY{`nwm armRN vR@y~ @k`tQ wYs~wv`qW pYX~nyt
vQs[Emk~ lb` g#nWmtyQ. e@hw~ avs`n@y~qW sQqEvR@y~ uwOr# n#@gnhQr
@vnRvt r@tQ @ssR pL`w~vl pL`w~ sx` kQYy`w~mk vWmyQ. kvrk~ nmRw~
pL`w~ sx` a`rm|x vW vsr vQs~skt psR p#v#w~vR n#@gnhQr pL`w~ sx`
m#wQvrN@yn~ el~tWtWI sAvQ{`nyt Lm` @s`l~q`qE@vkO @lsQn~ ek~vR
sQv@n~swO@ryQ cn~qYk`n~wn~ @hvw~ pQl~@ly`n~ jy@gn n#@gnhQr mh
a#m#wQ {Rryt pw~v sQtW. @my kQsQym| a`k`ryk swOtRq`yk
ww~w~vykQ. wYs~wv`qW pYX~nyt vQs[Emk~ vX@yn~ em pL`w~vlt bly @bq`
h#rWmt amwrv pL`w~ sx` h[En~v`qW@m| a`r\}Qk armRNRq wQbQNQ.
enm| smbr pY`@q~XWy a`r\}Qk sAvr\{nyk~ rt wOL a#wQ kr g#nWmyQ.
@m| lQpQ@yn~ ap@g~ av{`ny @y`mR vn~@n~ pL`w~ sx` kYmy sh smbr
pY`@q~XWy sAvr\{ny yn k`rNy pQLQb[vyQ.
pL`w~ sx` h[En~v`qW@m| pY{`n armRN @m@wk~ itR kr g#nWmt ap
smw~ vW n#w. e@hw~ pL`w~ sx` kYmy ptn~ @gn vsr vQs~skt psRv
@h`~ n#@gnhQr pL`w~ sx`v pQhQtRv` gn~nt avs~}`v l#bWm ap l#bR
jygYhNykQ. @m| awrm uwOrw~ @k`tQn~@gn~ mRq`@gn uwOr# pL`@w~q
m#wQvrN p#v#w~vWm rj@y~ armRNyQ. ey kvq` sQqE@v|q$yQ ap @n`qn~n`
nmRw~ rjy e~ pQLQb[v jnw`v wOL bl`@p`@r`w~wOvk~ a#wQ kr wQ@b|.
r@tQ a`r\}Qk sAvr\{n@y~ pYwQl`x s`{`rN @ls sms~w jny` awr @bqW
y$mt nm| rt wOL smbr pY`@q~XWy sAvr\{nyk~q a#wQ kr g#nWm aw&vX&my.
@m| s[h` pL`w~ sx`vltq ym| s#lkQy yRwO q`ykw~vyk~ lb`qQy h#kQy.
sAvr\{n@y~ pvwQn pY`@q~XWy vQ;mw`vn~ mRUmnQn~m n#wQ krn~nt
pL`w~ sx`vlt @n`h#kQ vRvw~ m{&m rj@y~q sh`y a#wQv e~ @vnR@vn~
vQX`l k`r\y x`ryk~ itRkrn~nt pL`w~ sx`vlt pRUvn. e@hw~ @my
itRv wQ@b|q? mRlQn~m ap e~ pQLQb[v slk` b#lWm v#qgw~y. @m| smg
a#wQ vgOv mgQn~ apt e~ pQLQb[v ym| aqhsk~ lb`gw h#kQy.
qL @q~XWy nQ;~p`qQwyt pL`w~ anRv q`ykw~v@y~
pYwQXwy (%) 2006 sh 2007
pL`w 2006
2007
vr\;y
vr\;y
bs~n`hQr 50.1
48.4
qkON 10.0
10.5
m{&m 8.8
8.9
sbrgmRv 6.1
6.3
vyB
9.1
9.6
uwOr#m#q 4.0
3.9
u_v
4.3
4.5
n#@gnhQr 4.9
5.0
uwOr
2.8
2.9
mRly( XWY lAk` mh b#AkOv
2006 vr\;@y~ sAK&`@l~Kn anRv apt p#h#qQlQ vn~@n~ r@tQ mRU
qL @q~XWy nQ;~p`qQw@yn~ sQyyt 50.1 k~m q`yk vW a#w~@w~
bs~n`hQr pL`@wn~ bvyQ. enm| @ssR sQylEm pL`w~vl r@tQ qL @q~XWy
nQ;~p`qQwyt qk~vn q`ykw~v@y~ pYm`Ny sQyyt 49.9 k~ @vyQ. e@s~m
@ssR pL`w~ @vn~ @vn~ vX@yn~ gw~wq ek~ pL`wk q`ykw~vy sQyyt 10
@h`~ sQyyt 10 t vd` adR mtQtmk pvwQ. uwOr#m#q, u_v, n#@gnhQr
sh uwOr yn pL`w~vl q`ykw~vy sQyyt 5 ktw~ vd` adRy. uwOr# sh
n#@gnhQr yn pL`w~vl psRgQy qXk @qkk k`ly mRUl~@l~m yRqmy g#tRm|
p#v#wQ nQs` em pL`w~vlQn~ r@tQ j`wQk nQ;~p`qQwyt qk~vn lq
q`ykw~vy adR mtQtmk p#vwWm g#n apt sQw`gw h#kQy. e@hw~ r@tQ @ssR
pL`w~vlt sQqEv a#w~@w~ kOmk~q? mRlQk vX@yn~m kQv yRw~@w~ qXk @qkk~
v#nQ qQgO k`lyk~ wQs~@s~ kQYy`w~mk vW a#wQ pL`w~ sx` kYmy r@tQ
uwOr# n#@gnhQr pYX~nyt vQs[Emk~ vW @n`m#wQ awrm a@nk~ p#w~@wn~
smbr a`r\}Qk sAvr\{nyk~ a#wQ kr g#nWmtq asmw~vW a#wQ bvyQ. r@tQ
sAvr\{n vQ;mw`vn~ avm kr g#nWm pL`w~ sx`vlt pmNk~ kL @n`h#kQ @qyk~
bv a#w~wy. e~ s[h` m{&m rjy vQsQn~q wm sAvr\{n v#dpQLQ@vL wOL
pY`@q~XWy a`r\}Qk sAvr\{ny @vnR@vn~ s#lkQy yRwO av{`nyk~ @y`mR
kL yRwOv a#w. @m| anRv apt p#h#qQlQ vn~@n~ m{&m rjyw~, pL`w~
sx` kYmyw~ yn @qkm psRgQy k`l`n~wry mRUl~@l~m smbr a`r\}Qk
sAvr\{nyk~ rt wOL a#wQ kr g#nWm g#n nQsQ av{`ny @y`mR @k`t
sAvr\{n v#dpQLQ@vLvl~ qQyw~ kr @n`m#wQ bvyQ.
kvrk~ nmRw~ vw~mn~ rjy bs~n`hQr pL`w wOL sA@k~n~qYNy vW a#wQ
@m| sAvr\{ny gmt @gn y$m s[h` sQy ayv#y @l~Kn wOLQn~m @y`~jn`
h[En~v` @qmQn~ ym| pYyw~nyk~ qr` a#wQ bv apQ qnQmR. vQ@X~;@yn~
pY`@q~XWy ytQwl phsRkm| qQyRNR krn~ntw~, gmt kr\m`n~w @gn
y$mtw~ rjy v#dsthn~ h[En~v`qW a#w. @m|v`yQn~ ym| @vnsk~ rt wOL
a#wQvW a#wQ bvq apt @p@nn~nt wQ@b|. enm| 2007 vr\;@y~ sAK&` @l~Kn
anRv qL @q~XWy nQ;~p`qQwyt bs~n`hQr pL`@w~ q`ykw~vy sQyyt 50.1
sQt 48.4 qk~v` phw v#tW a#wQ awr @ssR pL`w~vl q`ykw~vy sQyyt
49.9 sQt 51.6 k~ qk~v` vr\{ny vW a#w. @my @h`[ pYvnw`vkQ. @m|
anRv qkON sh vyB yn pL`w~vl q`ykw~vy pQLQ@vLQn~ sQyyt 10 sQt
10.5 qk~v` sh sQyyt 9.1 sQt 9.9 qk~v` ihL @g`s~ a#w. u_v sh
uwOr#m#q pL`w~ h#@rn~nt a@nk~ pL`w~vl q`ykw~vyq sRU vX@yn~
@h`~ ihL @g`s~ wQ@b|. @m| anRv sAvr\{n@y~ a#wQ pY`@q~XWy
vQ;mw`vn~ adRvn pYvnw`vk~ q a#wQvW a#w. @m| @h`[ pYvNw`v ap
qQgtm pvw~v` gw yRwOy. @m| s[h` pL`w~ sx` kYm@y~ q`ykw~vyq h#kQ
uprQm@yn~ lb`gw yRwOy yn~n a@p~ h#MWmy.
n#@gnhQr pL`w~ sx` pQQhQtRv` a#wQ nQs`w~, uwOr#m#q sh
sbrgmRv pL`w~ sx` m#wQvrN q$n~ k#[v` a#wQ nQs`w~ @m| k`ly wOL
pL`w~ sx` kYmy pQLQb[v mRU r@tQm av{`ny @y`mRvW a#w. e~ nQs`
@m| pQLQb[v rt wOL sAv`qyk~ a#wQ vW@m| k`lWn v#qgw~kmk~ q wQ@b|.
2007 vsr wOLqW r@tQ pY`@q~XWy a`r\}Qk asm`nw`vn~ sRU vX@yn~
smny vW wQbRNw~ wvmw~ rt wOL a#wQ vQX`l a`r\}Qk asm`nw`vn~
qkQn~nt a#w. psRgQy vsr vQs~sk k`ly wOLqW e~ e~ pL`w~ sx`vn~
vQsQn~ em pL`w~vl sAvr\{ny @vnR@vn~ ym| ym| @q~ kr wQbRNw~ em
pYyw~nyn~ em pL`w~vl pvwQn sAvr\{n mtQtm ihL nAv` g#nWmt @h`~
r@tQ pY`@q~XWy a`r\}Qk asm`nw`vn~ adRkr g#nWmt q`yk vW a#wQ
bvk~ apt @n`@p@n~. @m| g#n m{&m rj@y~w~, pL`w~ sx`vl p`lk
pk;vl nQ@y`~jQwyn~@g~w~ s#lkQy yRwO av{`ny @y`mR kL yRwOv a#w.
e@s~ av{`ny @y`mRkr @m| ww~w~vy @vns~ kr g#nWm s[h` vn nv
pYyw~nyn~ qQyw~ kQrWmt k`ly eLB a#wQ bv k`t k`tw~ sQhQpw~ kL
yRwOv wQ@b|.
@m| anRv m{&m rj@y~q sh`y a#wQv e~ e~ pL`w~ sx` vQsQn~ wm
pL`@w~ qL @q~XWy nQ;~p`qQwy ihL nAv` g#nWmtw~, a@nkOw~ a`r\}Qk
h` sm`jyWy qr\Xk awQn~ ihL mtQtmkt gmn~ kQrWmtw~ @h~wOvn nv s#lsRm|
vh`m sks~ kL yRwOy. sks~ @k`t e~v` vh`m kQYy`vt n#gQy yRwOy.
r@tQ pL`w~ awr pvwQn a`r\}Qk vQ;mw`vn~ avm kr gw h#k~@k~q r@tQ
j`wQk sAvr\{n@y~ pYwQl`x s`{`rN @ls sQylE pL`w~vl jnw`v @vw gl`
ynR a#w~@w~q evQty.