wOn~ kl~ qEtR XYWmw~ sQrQl~

"sr\XYWmw~) sQrQl~" kQyR wrmQn~m eqw~ lAk`v`sW sQylE j`wWn~
h` a`gmQkyn~ h[En`gw~@w~ a{QnWwQZ sQrQl~ q @s`yQs` XYWmw`Nn~y.
" h`mRqEr#v@n~ m` nWwQZ v^w~wQy kL`nm| @m| v@g~ @s~vyk~,
pQnk~ krgn~n mt kvq`vw~m l#@bn~@n~ n$." e~ eq` ewOm` vQsQn~ m`
iqQrQ@y~ kL pYk`XykQ.
@qm`pQy p`r\X~v@yn~ iw` sm|x`vnWyw~vyt pw~ ewOm` qk; nWwQZ@yk~
vW kYQy` krq~qW nQkmt @mn~ v&`p`r @k;~wYyt n#BRr#vWm XYW
l`AkQkyn~t mhw~ x`g&yk~ vQy.
sRU@vn~ " svRw~ @vs~tn~" nm#wQ bs~ v&`p`ry arB` q#dQ
uw~s`hykQn~ h` mhn~sQykQn~ ey uss~ ww~w~vyt pw~kr g#nWmt
ewOm`t Xk~wQy l#bQN. e~ v&`p`r @k;~wYy wOLQn~ @m`~tr\ k`r\mQk
@k;~wY@y~ vQvQ{ nQ;~p`qn k`r\y`AX kQhQpyk~ a#rBWmt ewOm`t h#kQ
vQy.
eq` ewOm` gw~ uw~s`hy s`r\}k vWnm| aq @mrt @m`~tr\ r} @k;~wY@y~
mWt vd` @l`kO sAvr\{nyk~ a#wQvWmt id wQbQN. in~qQy`v e~ awQn~
aq @l`~kyt @pn~v` a#wQ s`{k @b`@h`~y. evn~ ww~w~vyk~ a`sQy`@v|
a#wQ kQrWmt eq` XYWmw~ sQrQl~ q @s`yQs` m#wQ[En~ gw~ uw~s`hy @mhQl`
vQ@X~;@yn~m s[hn~ kL yRwOmy.
v^w~wWy smQwQ v&`p`r, jnswO v&`p`r @m| r@tQ a#wQ @n`vn~nt
ewOm` gw~ uw~s`hy @mrt ml~Pl gn~vn~nt @h~wO vn~nt wQbQN. e~
e@s~ @n`vWm ap k`@g~w~ ax`g&ykQ. wvq @q~XWy nQ;~p`qnyt awhQw
qWmt ewOm`gw~ uw~s`hy gMt inQ k#pRv` v#nQ vQy.
s`r\}k v&`p`rQkykO @ls ewOm` a#@s`~sQ@y~td| @m`~tr\@v|s~
sm`gm sh It anRbq~{Qw vQvQ{ sm`gm| q arB` @m| r@tQ qhs~ gNn~
jnw`vt, pvRl~vlt rFkQy` uw~p`qny k@L~y.
@k`LB nQv`s pYX~ny pQLQb[v pLmRv @p_q~glQk aAX@yn~ kl~pn`
kL Z`nvn~wy` vR@y~ XYWmw~ sQrQl~ q @s`yQs` m#wQ[En~y. @p_q~glQk
wtQtR nQv`s v&`p^wQ rtt h[En~v`qW@mn~ ewOm` eq` kL a`qr\Xyt r@tQ
jnw`v @mn~m rjyq ewOm`t s~wOwQvn~w vQy yRwOy.
sQylE v&`p`r ktyRwO a`rm|x kr pvw~v`@gn yq~qW rw~nwY@y~
pQhQQt a`XQr\v`qy ewOm` e~ s$m avs~}`vkm lb`gw~ bv @n`kQy`m b#rQy.
nQym a`gmQk XYq~{`xk~wQykQn~ yRwOv a`gmQk ktyRwO sQqEkL ugw~
v&`p`rQkyn~ awr ewOm`t hQmQ vn~@n~ pYmRKs~}`nykQ. kUwr @b`~smQ[En~t
a`gmQk vw~pQLQ@vw~ sQqEkQrWmt ewOm` n#BRr# vR@y~ wm bs~ r} v&`p`ry
kr@gn yn awrwO@r\qWy. qErqQg qk~n` nRvNk~ ewOm`t wQbQN. wm bs~
r}vlQn~ sh mhjn a`{`r@yn~ qQnpw` kUwr @b`~{Wn~ vhn~@s~@g~ sAvr\{nyt
sRU@vn~ @h`~ a`{`r pQrQn#mWmt ewOm` mRlQk vQy. ehQ s`r\}kw~vy
@k@s~q yn~n kUwr @b`~{Wn~ vhn~@s~ h` sm`n sQq~{s~}`nyk~ lAk`@v|
@n`m#wQ wrmt e~ sRU a`{`r@yn~ Xk~wQmw~ kQrWmt ewOm` vgbl`gw~@w~y.
kUwr @b`~{Wn~ vhn~@s~@g~ a`rk;`vw~, an`gw sAvr\{n s#l#s~mw~
pQLQb[v kl~pn` kL ewOm` wmn~@g~ an~wQm k#m#wQ pwY@yn~ "sr\
sQrQl~ q @s`yQs` x`ry" ynR@vn~ x`ryk~ s~}`pQw kQrWmtw~, kUwr @b`~{Q
x`rk`r mN~dl@y~ q#nt x`rkr# vn @;lQ vQkYmsQAh mhw`q, n#sWgQy
kQAs~lQ vQkYmsQAh mhw`w~ e~ mhw`@g~ qQyNQy vn r;`n~w q al~vQs~
@snvQrw~n mhw~mQy sh b$NnRvn~ vn @q`s~wr srw~cn~qY q al~vQs~ @snvQrw~n
mhw` q ekW x`r@y~ x`rkr#vn~ vX@yn~ nm|@k`t em x`ryt l#@bn
a`q`ym kUwr @b`~{Q r`jy`Nn~vhn~@s~@g~ mwO qQyRNRv pQNQs @yqvQy
yRwO bvtw~ s[hn~ kr a#w~@w~y. emMQn~ ewOm`@g~ 112 vn jn~m qQny
vn aq vn vQt mRqlQn~ r#pQyl~ mQlQyn 100 k~ sh @q~pl vX@yn~ r#pQyl~
mQlQyn 75 k~ vX@yn~ r#pQyl~ mQlQyn (lk; 1750) k mRqlk~ x`r@y~
w#n~pw~v wQbW@mn~ ewOm` ax`vpY`p~w vW avRr#qE 29 k~ gwvR psRvw~
ewOm`@g~ qEr qk~n` nRvNQn~ ktyRwO kQrWm aqtw~ p#h#qQlQ @v|.
aq lAk`@v| @p`qE @s~v` sQqEkrn, kUwr qQs~wYQk~kyt pmNk~ @n`v
mRU mhw~ rttm uq`r @s~v`vk~ sQqEkQrWmt wrm| kUwr @b`~{Q x`rk`r
mN~dly Xk~wQmw~v sQtQn bv amRwO@vn~ pYk`X kL yRwO n#w.
kUwr @b`~{Q@y~ x`rk`r mN~dlyt vQvQ{ wr`wQrm|vl vQvQ{
pRq~glyn~ eq`@mq`wOr pw~vQy. aq ehQ vr\wm`n sx`pwQvry` vX@yn~
wm s@h`~qr a{QnWwQZ vW tW. q @s`yQs` m#wQwOm`@g~ pRw~ ajQw~ q
@s`yQs` m#wQwOm` pw~vWmw~, ohR @m| r@tQ XYWmw~ sQrQl~ q @s`yQs`@g~
XYW n`my pvw~v`@gn y$mt wrm| Xk~wQmw~ Z`nvn~w qk; pRq~glykO
vWmw~ ap lq mhw~ x`g&ykQ.
kUwr @b`~{|Q@y~ x`rk`r mN~dl@y~ sx`pwQwOm` @ls ajQw~ q @s`yQs`
m#wQwOm` x`rk`r mN~dly smg wm Z`wQ qr# pQrQs e~kr`XQ kr@gn @p_q~glQk
{n prQw&`gy @m| sQylE ktyRwOvlqW nQhVv, apYktv pQrQn#mWm @mm
sAvr\{n ktyRwO s[h` a`XQr\v`qyk~ vW a#wQ bv sQhQpw~ krnR
k#m#w~@wmQ. XYWmw~ sQrQl~ q @s`yQs` m#wQwOm` kL sw~k`r\yx`ry
qhs~ gONykQn~ v#dQqQyRNR kr sAvr\{ny krmQn~ XYq~{`vwOn~t @mn~m
pY@q~Xv`sWn~ u@qs` p`sl~, qhm| p`sl~ vQh`rs~}`n sAvr\{ny krmQn~
mhlE nQv`s, LmRn~t x`;` q#nRm pAwQ, yn aAX mgQQn~ sQqEkrn @s~v`vn~
r@tQ hRM@q@nk~ @n`qn~n` nQs` @m@s~ @ktQ@yn~ @h`~ s[hn~ kL
yRwOy. kUwr @b`~{Wn~ vhn~@s~ aq r`j{`nQyk~ wrm| vQX`l k`r\yx`ryk~
sQqEkrn @p`qE sAvQ{`nykQ. em s~}`ny qQnpw` ndw~wO kQrWm ewrm|
@l@hsQ phsR k`r\yyk~ @n`@v|. @p`qE @s~vyt k#pvR rFkQy`vk~ @ls
ehQ @s~vy krn pQrQs iw` vQX`ly. e~ ay@g~ pdQndQ, ndw~wO ktyRwO,
vQqElQ bQl~ a`ywn@y~ alEw~ sAvr\{n v&`p^wQ yn`qW @m| sQylE kr#NR
pQLQb[v slk` bln vQt eq` @mn~ l#bRN sRU prQw&`g em s~}`n@y~
ndw~wOv pQNQs pYm`Nvw~ @n`@v|.
XYWmw~ sQrQl~ q @s`yQs` m#wQwOm` ek~ pY@q~Xykt, pL`wkt pmNk~
@vn~vR pRq~gl@yk~ @n`@v|. bA@k`@l`w~ vR wr#N @b_q~{ sAgmy
nM`sQtRv` aq ey Xk~wQmw~ sAvQ{`nyk~ @ls sAvr\{ny kr a#w.
mh`@b`~{Q sm`gm Xk~wQmw~ kr kYmvw~ v#dpQLQ@vLkt s#lsRm| sks`
wm {n prQw&`g@yn~ ey qQyRNR k@L~y.
anRr`{pRr, kwrgm v#nQ @b_q~{ pRrvryn~hQ vQXY`m X`l` iqQkr @qmQn~
a`gmQk vw~pQLQ@vw~ pvw~vn ayt upk`r vQy.
kQrQ@v@hr pYwQsAvr\{Qw v#dvlqW ehQ sx`pwQw~vy usRlmQn~ kQrQ@v@hr
@@cw&y pYwQsAvr\{ny kr pRj` xSmQy y}`ww~w~vyt pw~ k@L~y. wr#N
@b_q~{ sAgm@y~ sx`pwQw~vy qrq~qW kwrgm vQXY`m X`l`v iqQk@L~y.
gAg`r`m : kwrgm vQX`m XY`l`v a`rm|x krn~nt ewOm` apt Xk~wQy,
@@{r\yy, @n`msRr# a`{`r pQrQn#mR awr wm Z`wQ qr#vn~, hQwvwOn~
q em ktyRwO s[h` @y`mR k@L~y.
gAg`r`m vQh`r sAvr\{ny, XYW jQnrwn k`r\mQk vQq&`l a`rm|xy,
@b|@r\v#@v| sWm`m`lky a`rm|x kQrQm, nvm| mh` @prh#r v#nQ
ktyRwO a`rm|x@y~qW gAg`r`my smg ekt aw~v#l~ b#[gw~ pYxSn~
awrQn~ XYWmw~ sQrQl~ q @s`yQs` m#wQ[En~t mRl~w#nk~ hQmQ @v|.
em ww~w~vy pvw~v`@gn yn ewOmn~@g~ s@h`~qry`@g~ pRwOn~ sh e~
ay@g~ qr#vn~q gAg`r`my vt` ek~v kr@gn ynR lbn @p`qE @s~v`vn~
pQLQb[vq pQA@qmQn~ sQhQpw~ krn~@nmR.
vrk~ @s@ntQ sx`@v| uw~wrWwr mn~wYW mN~dl@y~ sx`pwQvry` @ls
ewOm` pw~vQy. evn~ smyk vQ@q&`qy, vQq&`lAk`ry mh pQrQ@vn~ @qk
vQX~vvQq&`l ww~w~vyt pw~kQrW@m| ktyRwO pQLQb[ @y`~jn`v @s@ntQ
sx`vt pLmRv iqQrQpw~ vQy. qEr qk~n` ewOm` ehQ an`gwy qEtR@v|y.
X`snyt eyQn~ sQqEvn @sw @n`v anQsQ pYwQPl ewOm` qEtR nQs` e~ @y`~jn`vt
ewOm` @p_q~glQkv ak#m#wQ vQy. nmRw~ hRM@qnkO@g~ avX&w`v mw e~
s[h` anRm#wQy l#bQN. ey p`r\lQ@m|n~wO@v| q sm|mw vQy.
aq vQ@q&`qy vQX~v vQq&`lyk~ wQ@b|q? vQq&`lAk`r vQX~v vQq&`lyk~
wQ@b|q? e~ @q@k~m nmvw~ e~ vQX~v vQq&`lvl n#w. upkOlpwQkm gr#
xQk;R mh` sAGrw~nyt n#wQ vQy. X`snyt sQqEvR @qyk~ n#w.
@m| kr#NRvlQn~ wOn~kl~ qEtR mQnQsRn~ eq` XYW lAk`@v| jWvw~
vR bvw~ ev#nQ mQnQsRn~ awr amrNWy pRq~glykO @ls XYWmw~ sQrQl~
q @s`yQs` m#wQwOm` jWvw~v sQtQ bvw~, ewOm` kL @q~, LMQn~ a#sRr#
kL ap qn~n` @q~y.
XYWmw~ sQrQl~ q @s`yQs` m#wQwOm` sQhQpw~ vWm s[h`, kwrgm
kQrQ@v@hr rjmh` vQh`r`{QpwQ a`c`r\y m@h`~p`{&`y awQgr# alEw~v#v
@s`~rw n`hQmQ, kwrgm XYW axQnv`r`m`{QpwQ X`s~wYpwQ awQgr#
kpRgm srNwQs~s n`hQmQp`Nn~ sh @sl~lkwrgm {r\mnQ@k~wn pQrQ@vn~
vQh`r`{QpwQ pRj& X`s~wYpwQ hWl~@l~ z`N`nn~q n`hQmQyn~@g~ mg@pn~vWm
yt@w~, ajQw q @s`yQs` m#wQwOm`@g~ mRlQkw~v@yn~ @m| qQnvl kwrgm
ngr m{&@y~ ewOm`@g~ pQLQr#vk~ iqQ@vmQn~ pvwW.
gsk~ pWqW pl qr` kvq` @h`~ e~ gsw~ vQn`Xyt pw~@v|. XYWmw~
sQrQl~ q @s`yQs` m#wQwOm` nm#wQ g@s~ p#L ewOm`@g~ pvR@l~
s`m`jQkyn~ wOLQn~ r$s~s gs~ bvt pw~v pl qrmQn~ sQtQn nQs` ewOm`@g~
n#wQvWm g#n ap qEk~ @n`vQy yRwOy. ssr gmn k`tw~ @p`qEy. ewOm`
@h`[ a`yR sm|pw~wQyk~ vL[` ap awrQn~ vQ@y`~ vRvw~ "XYWmw~
sQrQl~" yn n`my Z`wQ qr# pQrQs vQsQn~ pvw~v`@gn y$m apt mhw~
swOtkQ. ewOm` n#vw ap awrm ip@q~v`.