අකුසල් සිත්වලට එරෙහිව

පූජ්‍ය මැල්සිරිපුර ධම්මකුසල හිමි,
ආර්ය නිකේතනය, කන්නිමහර-වතුරුගම.

පළමු, දෙවන, තුන්වන, හතරවන ආදී ධ්‍යාන වලින් යුත් එනම් අධි චිත්තයෙන් යුත් පුද්ගලයන්ට රාග, දෝස, මෝහ අරමුණක්‌ තම සිතට පැමිණුන විට, ඒවා ඉවත් කරගෙන සිත පිරිසිදු කරගන්නා ආකාරය, මඡ්Cධිම නිකායේ එන විතක්‌ක සණ්‌ඨාන සූත්‍රය (බු.ජ.ම.නි.1 - පි.අ.300) තුළින්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දේශනා කර ඇත.

යෝගාවචර ජීවිතයන් ගතකරන බොහෝ දෙනාට භාවනාවේදී එන ප්‍රධාන ගැටලුවක්‌ වන්නේ තම සිතට විවිධ අකුසල විතක්‌ක පැමිණ, තමන්ගේ චිත්ත ඒකාග්‍රතාව හෙවත් සමාධිය කැඩී බිඳී යැමයි. අධි චිත්තයෙන් හෙවත් අෂ්ට සමාපත්තීන්ගෙන් යුත් අයට පමණක්‌ මෙම සූත්‍රය දේශනා කර ඇත්තේ, සාමාන්‍ය ජීවිතේ සිටින අය අකුසලයන් අකුසලයන් බව නොදන්නා නිසාය. අකුසලයන් අකුසලයන් බව දැනගැනීමට සිතේ එකඟතාවක්‌ හෙවත් සමාධියක්‌ අවශ්‍යය. මඩවලක සිටින අයෙකුට මඩ ගෑවුණාට නොදැනෙන්නා සේ සාමාන්‍ය සිතක අකුසලයන් ම ඇති බැවින්, ඒවා තේරුම් ගැනීමට නොහැක. කෙසේ වෙතත් අකුසලයන්ගෙන් සිත මුදාගෙන සිත පිරිසිදු කරගැනීමට ක්‍රම පහක්‌ මෙහි දේශනා කර ඇත.

අඤ්ඤ නිමිත්ත පබ්බං
අකුසල අරමුණට එරෙහිව වෙනත් කුසල් අරමුණක සිත පිහිටුවීම

යම් අවස්‌ථාවක දී රාග, දෝස හෝ මෝහ සිතක්‌ උපන් විට ඊට එරෙහිව වෙනත් කුසල් අරමුණක්‌ මෙනෙහි කිරීම කළ යුතුය. හරියට ලෑල්ලකට ගසා ඇති විශාල ඇණයකට හාත්පසින් ඊට වඩා කුඩා ඇණයකින් පහර දී පසුව අතින් ගලවා දමන්නාක්‌ සේ විශාල වූ අකුසල් අරමුණ, කුඩා කුසල් අරමුණක්‌ මෙනෙහි කර සිතෙන් ඉවත් කළ යුතුය. එවිට අකුසල් අරමුණ ඉවත් වී තමන්ගේ සිත ඇතුළත පිහිටයි. මනාව තැන්පත් වේ. නැවත එකඟ වේ. නැවත සමාධිගත වේ.

මෙහිදී කුසල නිමිති ලෙස, බුදුගුණ, දම්ගුණ, සඟ ගුණ, පිරිත්, සූත්‍ර ආදිය සඡ්ඣායනා කිරීම, දුන්නා වූ දානාදී පුණ්‍යකර්මයන් සිහිපත් කිරීම, මතකයේ ඇති විශේෂ ගාථාවක්‌ සිහිපත් කිරීම, ධර්ම දේශනාවකට සවන්දීම, ධර්මය ලිවීම සහ කියවීම, බුදුන් වැඳීම, බුද්ධ පූජාවන් කිරීම ආදිය දැක්‌විය හැකිය.

ආදීනව පබ්බං
අකුසල අරමුණේ ආදීනව මෙනෙහි කිරීම

ඒ ඒ අකුසල විතක්‌කයන්ගේ දෝෂය පිරික්‌සමින්, එනම් එහි ආදීනව දකිමින් එම අකුසලය ඉවත් කළ යුතුය. මෙම අරමුණු අකුසල් අරමුණුය, සාවද්‍යය, දුක්‌ විපාක ඇත, යනා දී වශයෙන් සිහිපත් කරමින් ඉවත් කළ යුතුය. කණ්‌නාඩිය ළඟට ගොස්‌ සැරසෙන තරුණයෙකුගේ හෝ තරුණියකගේ කර මත බලු කුණක්‌ හෝ සර්ප කුණක්‌ හෝ මිනිස්‌ කුණක්‌ දැමුවොත්, එය පිළිකුල් කර ඉවත් කරන්නේ යම්සේද, ඒ ආකාරයෙන් අකුසල් අරමුණ ලැඡ්ජා සහිතව, පිළිකුල් සහිතව ඉවත් කළ යුතුය.

යම් රාග (ලෝභ), ද්වේෂ, මෝහ අරමුණක්‌ සිතේ ඇති වූ විට මෙය නැවත නැවත මෙනෙහි කිරීමෙන් එය වචන බවට පෙරළෙන බවත්, පසුව එම අරමුණු කායිකව සිදුකරමින් බොහෝ අකුසල් රැස්‌ කරගන්නා බව නුවණින් මෙනෙහි කළ යුතුය. මෙලොව වශයෙන් අලාභ, නින්දා, කායික දුක්‌, මානසික පීඩා, රජයේ වධබන්ධනවලට ලක්‌වීමත්, ආධ්‍යාත්මික වශයෙන් තමන්ගේ සීලය පිරිහීම, සමාධිය පිරිහීම, ප්‍රඥාව පිරිහීම තුළින් නිර්වාණය දුරස්‌ වීම යනාදියත්, පරලොව වශයෙන් සතර අපාය ආදී දුක්‌වලට පැමිණෙන බවත්, නුවණින් මෙනෙහි කරමින් අකුසලය සිතෙන් ඉවත් කළ යුතුය. එවිට අකුසල් අරමුණ ඉවත් වී තමන්ගේ සිත ඇතුළත පිහිටයි. මනාව තැන්පත් වේ. නැවත එකඟ වේ. නැවත සමාධිගත වේ.

අසති පබ්බං
අකුසල් අරමුණ මෙනෙහි නොකිරීම

අකුසල අරමුණක්‌ සිතට පැමිණි අවස්‌ථාවක දී එය මෙනෙහි නොකිරීමෙන් එම අරමුණ ඉවත් කළ යුතුය. රූප දැකීමට අකැමැති ඇස්‌ ඇති පුරුෂයෙක්‌ රූපයක්‌ දුටුවිට ඇස්‌ පියාගන්නා සේ හෝ වෙනත් යමක්‌ දෙස බලන්නා සේ, සිතට පැමිණි රාග, දෝස, මෝහ අරමුණ සිහි නොකිරීමෙන් ඉවත් කළ යුතුය.

තමන්ගේ සිතට අකුසල අරමුණක්‌ පැමිණි විට, ඒ සමඟ ම, ඊට එරෙහිව 'මෙය සිතන්න එපා' යන විධානය නැවත නැවත සිතට ඒත්තු ගැන්වීමෙන් එම අකුසල් අරමුණ මෙනෙහි නොකර ඉවත් කළ හැකිය. මෙසේ දිගින් දිගටම පුහුණු කිරීමෙන් එම අකුසල් අරමුණ ඉවත් වී තමන්ගේ සිත ඇතුළත පිහිටයි. මනාව තැන්පත් වේ. නැවත එකඟ වේ. නැවත සමාධිගත වේ.

විතක්‌ක මූලභේද පබ්බං -
අකුසලයේ මූලය සිහි කිරීම

පැමිණි රාග, දෝස, මෝහ විතක්‌කයේ මූලය සොයා, එම මුල ඉවත් කිරීමෙන් අකුසලය ඉවත් කළ යුතුය. යම් අයෙක්‌ වේගයෙන් දුවන විට ඔහු 'ඇයි මේ දුවන්නේ? මෙතන දුවන්න තරම් කරුණක්‌ නෑනේ' යන බව අවබෝධ වූ විට, ඔහු දුවන ක්‍රියාව නවතා ඇවිදින්නට පටන්ගනී. එසේ ඇවිදින විටත් ඇයි මේ ඇවිදින්නේ? 'මෙතන ඇවිදින්න තරම් කරුණක්‌ නෑනේ' මේ බව ඔහුට අවබෝධ වූ විට ඔහු සිටින්නට සිතයි. සිටගෙන සිටින විට, එසේ ඉන්න අවශ්‍ය නැති බව තේරුම් ගත්විට, ඉඳගන්න කටයුතු කරයි. ඔහු ඉඳගෙන සිටින විට Ñඇයි මේ ඉඳගෙන ඉන්නේ? 'මෙතන ඉඳගන්න කාරණයක්‌ නෑනේ' යන බව අවබෝධ වූ විට ඔහු ඇලවෙයි. මේ ආකාරයෙන් අකුසල මූලය හොදින් පිරික්‌සමින් කටයුතු කරයි නම්, එම අකුසලයේ බලය ක්‍රම ක්‍රමයෙන් අඩුවී, අකුසලය ඉවත් වේ.

තමන් වාහනයක්‌ මිලදී ගැනීමට ලෝභ සහගත ලෙස වංචාවෙන්, කපටිකමින් මුදල් ඉපයීම් කිරීම සම්බන්ධයෙන් අකුසල් සිත් පරම්පරාවක්‌ පැමිණුන විට, එම විතක්‌කය පැමිණුqනේ වෙනත් අය පාවිච්චි කරන වාහන දෙස බලා, තමන්ටත් මෙවැනි එකක්‌ තිබුණා නම් හොඳයි, යන මූලික අරමුණ පැමිණුන නිසා බව අවබෝධ කරගෙන, ඇත්තටම අවශ්‍යතාව කුමක්‌ ද? යන්න ක්‍රමයෙන් විශ්ලේෂණය කර, එම අකුසල් අරමුණ ඉවත් කළ හැකිය. ගසක අතු ඉවත්කර, කඳ ඉවත්කර, මුදුන් මුල ඇතුලුව සියලු ම මුල් ඉවත්කර, එම ගස නැවත හට නොගන්නට කටයුතු කරන්නේ යම් ආකාරයකට ද, ඒ ලෙසම අකුසල් විතක්‌කය ඉවත් කළ යුතු වේ. එසේ කිරීමෙන්, තමන්ගේ සිත ඇතුළත පිහිටයි. මනාව තැන්පත් වේ. නැවත එකඟ වේ. නැවත සමාධිගත වේ.

අභිනිග්ගණ්‌හත පබ්බං
ප්‍රබල කුසල් අරමුණකින් අකුසල අරමුණ තලා පෙලා දැමීම

යම් ලෝභ, දෝස, මෝහ අකුසල් අරමුණක්‌ සිතට පැමිණි විට, එය දැඩි කුසල් අරමුණක්‌ ගෙන තලා පෙළා දමා, එම අකුසල් අරමුණ පහ කළ යුතුය. ශක්‌තිමත් පුරුෂයෙක්‌ තම ශක්‌තිය යොදාගෙන හීන පුරුෂයෙක්‌ මෙල්ල කරන්නේ යම් සේද, ඒ ආකාරයෙන් අකුසල් අරමුණ තලා පෙළා ඉවත් කළ යුතුය.

රාග සිත් පැමිණි විට අසුභය ද, ද්වේශය පැමිණි විට මෛත්‍රිය ද, ථීනමිද්ධය පැමිණි විට ආලෝකය සහ වීර්යය ද, යනාදී වශයෙන් භාවනා කිරීමෙන් අකුසල සිත් ඉවත් කළ හැකිය. තවද සතිපට්‌ඨානය තුළ ඇති මෙවැනි විදර්ශනා භාවනා කමටහන් යොදාගනිමින් අකුසල් සිත් තලා පෙළා දමා ඉවත් කළ හැකිය. එවිට අකුසල් අරමුණ ඉවත් වී තමන්ගේ සිත ඇතුළත පිහිටයි. මනාව තැන්පත් වේ. නැවත එකඟ වේ. නැවත සමාධිගත වේ.

අධි චිත්තයෙන් යුත් අයෙක්‌ මෙම ආකාර පහෙන් අකුසලයෙන් සිත පිරිසිදු කරගෙන, එය වශීභාවයට පත් කරගන්නේ නම්, ඔහුට කැමැති නම් අරමුණ සිතීමටත්, අකමැතිනම් අරමුණ නොසිතා සිටීමටත් හැකියාව ඇති වේ. එසේ කරන විට ඔහුගේ තණ්‌හාව පහ වේ. සංයෝජන ඉවත් වේ. මැනවින් මානය දුරුකොට, සංසාර දුක කෙළවර කරගෙන, නිවනින් සැනසේ. එසේ අකුසලයන් ඉවත් කරමින් සංසාර දුක නැති කිරීමට සියල්ලන්ට ම ශක්‌තිය ලැබේවා!
 

 

 
Powered By -


සීමාසහිත උපාලි පුවත්පත් සමාගම
අංක 223, බ්ලූමැන්ඩල් පාර, කොළඹ 13, ශ්‍රී ලංකාව.