මහායානය පමණක්‌ නොව ථේරවාදය ද ඉගැන්වූ
අභයගිරි විශ්වවිද්‍යාලයේ අධ්‍යාපන සම්ප්‍රදාය


"පැරණි ශ්‍රී ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපනය" මැයෙන් මෙම ලිපියේ I කොටස 2015-06-24 වන දින පළවූ අතර II කොටස 2015-09-01 වන දින පළ විය. අද පළවන්නේ එම ලිපියේ අවසන් කොටසයි.

මහාචාර්ය
ඒ. ආනන්ද ජයවර්ධන
කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය


ලංකාව අනුරාධපුර යුගයේ දී අන්තර් ජාතික වෙළඳාම ඉතාම ඉහළින් සංවර්ධනය වී තිබූ බව පෙනේ. ක්‍රි.ව. 1 වන ශත වර්ෂයෙහි ලංකාව හා චීනය අතර වෙළඳ සබඳතා පැවතුණු බව ප්ලිනිගේ වාර්තාවල දැක්‌වේ. චීන, ඉන්දියා, ඉතියෝපියා, පර්සියා වෙළඳ නැව් ඔවුන්ගේ භාණ්‌ඩ ලංකාවට ආනයනය කළ බවත්, ලංකාවේ සිට මේ හැම රටකම නැව් තම රටවලට අනෙක්‌ රටවලින් ගෙනා භාණ්‌ඩ පැටවූ බවත් කොස්‌මස්‌ සඳහන් කරයි. අනුරාධපුරයේ චීන වෙළඳුන් සිටි බවත් චීන වෙළෙන්ඳකු අභයගිරියෙහි ශෛලමය බුද්ධ ප්‍රතිමාවට විජිනි පතක්‌ පූජා කරනු දැක තම දෙනෙතට කඳුළු ආ බවත් ෆාහියන් හිමි සඳහන් කරයි.

ලංකාව ඉතාලිය සමග දිගු කලක සිට වෙළඳ සබඳතා පවත්වා ඇත. අනුරාධපුර කැනීම්වලින් මෙන්ම සීගිරියේ කැනීම්වලින් ද රෝම කාසි විශාල වශයෙන් ලැබී තිබීමෙන් රෝමය සමග දිගු කලක සිට වෙළඳ සබඳතා තිබූ බව පෙනේ. මේ හැර ග්‍රීකයින් (යමන) සමග ද සබඳතා පවත්වා තිබේ. ග්‍රීක වෙළඳුන් ලංකාවේ සිට තම භාණ්‌ඩ දකුණු ඉන්දියාවට ද ගෙන ගොස්‌ ඇත. ඉන් පසුව ලංකාව සමග Rජුවම වෙළඳ සබඳතා පවත්වා ඇත. ග්‍රීක ජාතික ටොලමි විසින් ලංකාවෙන් ග්‍රීසියට යෑවූ භාණ්‌ඩ ලෙස හාල්, ඉ`ගුරු, මීපැණි, පුෂ්පරාග, නිල් ආදී මැණික්‌ ද රත්‍රන්, රිදී, අලි ඇතුන් ආදිය දක්‌වයි.

පර්සියන්වරුන් නෙස්‌ටෝරියන් නිකායට අයත් වූ අය ද සිටි අතර අනුරාධපුරයෙන් නෙස්‌ටෝරියන් කුරුසයක්‌ ද සොයාගෙන ඇත.

අරාබිවරු ද ලංකාව හා වෙළඳ ගනුදෙනු කළහ. ෆාහියන් හිමියන් අනුරාධපුරයෙහි අරාබිවරුන්ගේ ගෙවල් ඇති බවත් අරාබි කොඩිය ඔවුන් තම නිවස ඉදිරිපස සවි කර ඇති බවත් දක්‌වයි. මේ අනුව ලංකාව ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොලක්‌ විය.

මේ හැර හෝපිටිගමු සෙල්ලිපිය බදුලූ ලිපිය ආදියෙන් ලංකාවේ වෙළඳාම ගැන සඳහන් වෙයි. මහරත්මලේ සෙල්ලිපියෙහි "හතපති" ලෙස ද "දිනපති" වෙනත් ස්‌ථානවල ද සඳහන් වීමෙන් ඔවුන් බදු නිලධාරීන් බව පැහැදිලි වේ. පාහියන් හිමිගේ තොරතුරු අනුව රාජ්‍ය භාණ්‌ඩාගාරයට විශාල ධනයක්‌ තිබූ බව පෙනේ. භික්‌ෂුන් සැට දහසක්‌ පමණ අනුරාධපුරයෙහි සිටි බවත්, රජතුමා දසදහසකට දන් පිළියෙල කරන බවත් දැක්‌වීමෙන් රජුගේ ධනවත් බව පෙනේ.

ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම සඳහා ලංකාවේ නැව් අලෙවි කළ බව සඳහන් වේ. බද්දෙගම විමලවංශ හිමි (1988) දක්‌වන්නේ අයිර්ලන්ග නම් ජාවා රජුගේ සෙල් ලිපියක ලංකාවේ වෙළන්ඳන් එම රටට ගිය බවයි. 1 වන පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ දෙවනගල සෙල්ලිපියෙහි බුරුම යුද්ධය මෙහෙයවා ජය ගත් කීර්ති නගරගිරි සෙන්පතියාට දුන් පරිත්‍යාග ගැන දැක්‌වේ. එම සෙල්ලිපියෙහි "නැව් දහස්‌ ගණනකට පිරිස්‌ නගා යවා අරමණය" යන පාඨයෙන් නැව් දහස්‌ ගණනක්‌ ලංකාව සතු වූ බව පෙනේ. රාජාවලියේ ද (1959) මෙම පුවතම සඳහන් වේ (වතුවත්තේ පේමානන්ද හිමි, 1959).

පළමුවන පරාක්‍රමබාහු රජු මිසරයට විකිණිය හැකි භාණ්‌ඩ සඳහන් කර තිබේ. ඒ අතර නැව්, රෙදිපිළි, කුරුඳු හා ඇතුන් ගැන දක්‌වා ඇති අතර රජු මිසරයට යෑවූ සන්දේශයෙහි "අවුරුදු පතා නැව් විස්‌ස බැගින් සැපයිය හැකි බව දක්‌වා ඇත (ලක්‌ෂ්මන් පෙරේරා, 1961).

එමෙන්ම පළමුවන පරාක්‍රමබාහු රජතුමා දකුණු ඉන්දියාවට නැව් සිය ගණනක්‌ යවා සටන් කළ බව රාජාවලිය (1959) දක්‌වයි. මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ ලංකාව සතුව නැව් කර්මාන්තයක්‌ තිබූ බවයි. එමෙන්ම නැව්වල ගමනාගමනය සඳහා නාවික හමුදාව ද අවශ්‍ය වේ. බුත්සරණෙහි "දෙමළුන්, යොනුන්, බමුණන්, අරමණයන්, කාම්බෝජයන්, චීනුන්, මලයුරයන්, කාකයන්, නක්‌කවාරයන්, සනවාසීන් ආදී විදේශිකයින් ගැන සඳහන් වීමෙන් ද මෙම විදේශිකයින් වෙළඳාම සඳහා ලංකාවට පැමිණි බව පෙනේ. ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම සඳහා විදේශීය භාෂා, විදේශීය භාෂා දැනුම, ගණිතය, විදේශ මුදල්, ගණකාධිකරණය හා පොත් තැබීම ආදී විෂයයන් දැනගෙන සිටීම අනිවාර්ය විය. මේ අනුව නැව් තැනීම විශ්වවිද්‍යාලවල පැවති විෂයක්‌ ලෙස විශ්වාස කළ හැකිය.

ලංකාවේ පොල් වැවීම අතීතයේ සිට පැවතුණි. එය වර්ෂ 3000 කට වඩා පැරණිය. අනුරාධපුර සෙල්ලිපිවල පොල් ගස්‌ කැපීම තහනම් කර ඇත. තල් ගස්‌, මී ගස්‌ හා සියඹලා ගස්‌ කැපීම ද තහනම් කර ඇත. මේවා ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ග වූ බව පෙනේ.

ලංකාවේ වියන ලද රෙදිපිළි පිටරටවලට යෑවූ බව සඳහන් වේ. එසේම මෙරට කපු වගාව සිදු කර ඇති බව පෙනේ. එය විජය රජුගේ කාලය තෙක්‌ දිවයන බව පෙනේ. උක්‌ කර්මාන්තය ද ලංකාවේ පැවති බව පෙනේ. මහාවංශය දක්‌වන පරිදි මහසිලූමහතිස්‌ රජු අප්‍රසිද්ධව ගොස්‌ උක්‌ යන්ත්‍රයක සේවය කර ලබා ගත් උක්‌ හකුරු දන් දුන් බව සඳහන් වේ.

තෝනිගල සෙල්ලිපිය අනුව ධාන්‍ය බැංකුවක්‌ පවත්වාගෙන ගොස්‌ ඇත. මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ අනුරාධපුර යුගයේ පවා දියුණු වූ ජාත්‍යන්තර වෙළඳාමක්‌ පැවති බවත්, මෙරටට විශාල ධනයක්‌ හිමි වූ බවත්ය. ජාත්‍යන්තර වෙළඳාමකට අවශ්‍ය යාන්ත්‍රික දැනුම ඉතා වැදගත්ය. ගිරා සන්දේශය අනුව කෝට්‌ටේ යුගයේ දී පිරුවන්වල ආර්ථික විද්‍යාව උගන්වා තිබේ. ආර්îක විද්‍යාව කෝට්‌ටේ යුගයට පෙර සිටම වාණිජ විද්‍යාව සම ජාත්‍යන්තර වෙළඳාමත් සමගම බිහිවූ විෂයයක්‌ බව පෙනේ. මෙපමණ ජාත්‍යන්තර වෙළඳාමක්‌ සිදු කිරීම සඳහා ආර්ථික විද්‍යාව හා වාණිජ විද්‍යාව විෂයයන් පිළිබඳව ගැඹුරු දැනුමක්‌ හිමි විය යුතුය. මෙකල පැවති පිරුවන් හා උසස්‌ අධ්‍යාපන ආයතනවලින් මෙම විෂයයන් දියුණු කර ඉගැන්වීමේ ප්‍රතිඵලයක්‌ ලෙස ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම හා ආර්îක විද්‍යාව විෂයයන් ලෙස පිරුවන් හා විශ්විද්‍යාල මට්‌ටමේ දී උගන්වා තිබෙන බව පෙනේ. විද්‍යාත්මක ලෙස ප්‍රගුණ කිරීමත් පර්යේෂණ කිරීමත් ප්‍රායෝගික අත්දැකීමත් අනුව වාණිජ විද්‍යාව හා ආර්îක විද්‍යාව විෂයයක්‌ වශයෙන් දියුණු කර ගත් බව වෙළඳාම මෙතරම් නොදියුණු කලක කෝට්‌ටේ යුගයේ පිරුවන්වල ඉගැන්වීමෙන් පෙනේ. කෝට්‌ටේ පැවති පිරුවන් ද මහායාන සම්ප්‍රදායට නෑකම් කියූ අතර මෙම වාණිජ විද්‍යා විෂයයන් ද ලෞකික විෂයයක්‌ ලෙස මහායාන විශ්වවිද්‍යාලවලින් දියුණු කරන්නට ඇති බව සිතිය හැකිය (හිස්‌සැල්ලේ ධම්මරතන, 1960).

අභයගිරියේ මහායානික භික්‌ෂුන් වහන්සේ පරිසර සංරක්‌ෂණය හා පිරිසිදු බව සඳහා යොදා ගත් වැසිකිළි කැසිකිළි භාවිත කළ ආකාරය ඉතා වැදගත් වේ. ඔවුන් සංඝාවාසවල කැසිකිළි ඉතා අලංකාර ලෙස නිර්මාණය කළ අතර ගලා යන අපද්‍රව්‍ය ප්‍රථමයෙන් අළුහුණු සහිත මුට්‌ටියකට ද දෙවනුව අ`ගුරු මුට්‌ටියකට ද තෙවනුව වැලි මුට්‌ටියකට ද ගලා යාමෙන් පසු පිරිසිදු ජලය බවට පත් විය. මෙය ඔවුන්ගේ විශිෂ්ට අධ්‍යයන අංගයක්‌ ද බව පෙනේ.

ඔවුන්ගේ වාස්‌තුවිද්‍යා අධ්‍යයනයෙහි ඊළ`ග වැදගත් කාරණය වනුයේ ජල පාලනය හැසිරවීම හා ජල උපද්‍රව වලකා ගැනීමේ තාක්‌ෂණයයි. ඔවුන් අභයගිරිය වැනි චෛත්‍යවල හතර දිසාවෙන් ප්‍රධාන ඇතුල්වීමේ දොරටු අසලින් විශාල පොකුණු 4 ක්‌ නිර්මාණය කර ඇත්තේ සලපතල මළුවට වැටෙන ජලය පොළවට උරාගත් පසු එම පොකුණු හතරට බැසයාම සඳහාය. මේ හැර අනෙකුත් සියලූ පොකුණු ජල අවශ්‍යතා පිරිමසා ගැනීමට සකස්‌ කළ බව පෙනේ.

කුට්‌ටම් පොකුණ, ඇත්කද පොකුණ හා පිහිටි පොළවේ ගැඹුරට ක්‍රමවත් පඩි පෙළක්‌ යොදා සකස්‌ කළ පොකුණු ද වේ. මේවා වියළි කාලවල ජලය රැස්‌ කර ගැනීමට සකස්‌ කළ උපක්‍රමයකි. එබැවින් ජල ගබඩා කිරීමේ ක්‍රම සකස්‌ කිරීමෙන් ජලවිද්‍යා තාක්‌ෂණය ද විෂයයක්‌ ලෙස උගන්වා ඇති බව පෙනේ.

අභයගිරි උසස්‌ අධ්‍යාපන ආයතනයෙහි / විශ්වවිද්‍යාලයෙහි අධ්‍යාපනය ලැබූ පසු පශ්චාත් උපාධි / වැඩිදුර අධ්‍යාපනය සඳහා ඉන්දියාවේ නාලන්දා විශ්වවිද්‍යාලයට අභයගිරි භික්‌ෂුන් ගිය බවක්‌ පෙනේ. වෝහාරික තිස්‌ස රජුගේ පුත්‍රයකු ආර්යදේව නමින් අභයගිරියෙහි පැවිදිව සිට වැඩිදුර අධ්‍යාපනය සඳහා ඉන්දියාවේ නාලන්දා විශ්වවිද්‍යාලයට ගිය බවත්, පසුව නාගාර්ජුන හිමියන්ගේ ශිෂ්‍යයකුට සිට මහාදර්ශන විශාරදයකු වූ බවත්, ආර්යදේව හිමියන් විසින් චතුස්‌ ශතකය, අක්‌ෂර ශතකය, බෞද්ධ දර්ශනය පිළිබඳ ග්‍රන්ථ රැසක්‌ සංස්‌කෘත භාෂාවෙන් රචනා කළ බවත් සාසනරතන හිමි (1982) දක්‌වයි.

මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ අභයගිරි විශ්වවිද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ජාත්‍යන්තර උසස්‌ අධ්‍යාපන ආයතන විසින් පිළිගත් බවත් එම ජාත්‍යන්තර විශ්වවිද්‍යාල සමග අභයගිරිය සම්බන්ධතා පැවැත්වූ බවත්ය.

මේ හැර ඉන්දියාව, චීනය, ජාවා, කාශ්මීරය යන රටවල් සමග ද සම්බන්ධතා වර්ධනය කර ගැනීමත් එම රටවල තිබූ දාර්ශනික මතවාද සමග පුළුල් ලෙස කතිකා පවත්වා තිබේ. ෆාහියන් හිමි දක්‌වන ආකාරයට අභයගිරියෙහි දී විදේශීය භික්‌ෂූන් වහන්සේ නමකගේ දේශනයකට ද සවන්දී තිබීමෙන් විවිධ දර්ශනවාද කතිකාවත් අභයගිරියෙහි ද පැවති බව පෙනේ. අභයගිරි උසස්‌ අධ්‍යාපන ආයතනයෙහි විදේශීය දේශකයන්ගේ දේශන සංවිධානය කිරීමෙන් ඔවුන්ගේ උසස්‌ මට්‌ටමේ අධ්‍යාපන සංවිධානය පැහැදිලිය (බුද්ධදත්ත හිමි, 1980).

මේ හැර අභයගිරි විශ්වවිද්‍යාලයෙහි ශාඛා විදේශ රටවල ද පවත්වාගෙන ගිය බව ලංකා විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉතිහාසය සංග්‍රහය (ලංකා විශ්වවිද්‍යාලය, 1965) දක්‌වයි. ජාවා රටෙහි හමු වූ සෙල්ලිපියකින් ද ජාවා රටෙහි අභයගිරි උසස්‌ අධ්‍යාපන ආයතනයෙහි ශාඛාවක්‌ පැවතුනු බව දැක්‌වේ. අභයගිරි විශ්වවිද්‍යාලය දකුණු ඉන්දියාවේ බෞද්ධ මධ්‍යස්‌ථාන සමග ද දැඩි සම්බන්ධතා පැවැත්වූ බව මංගල ඉලංගසිංහ (2006) දක්‌වයි. මෙයින් මහායානික විශ්වවිද්‍යාලවල ජාත්‍යන්තර සබඳතා හඳුනාගත හැකි වෙයි.

හතරවැනි මහින්ද රජුගේ අභයගිරිය ආශ්‍රිත සෙල්ලිපියෙහි මෙසේ සඳහන් වේ.

"ලංකාවේ රජවරුන් බෝසතුන් විය යුතු බවත්, ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය භික්‌ෂූන්ට අයත් බවත්, රජවරුන් ඔවුන්ගේ සේවකයන් සේ සලකා රට පාලනය භාර දී ඇති බවත්" එහි සඳහන් වේ.

මහායාන බෝධිසත්ව සංකල්පය අනුව සියලූම අය නිර්වාණය කරා යාම සඳහා ඉහළම මට්‌ටමේ උගතුන් විය යුතු වේ. මහාචාර්ය පරණවිතාන මහතා දක්‌වන්නේ බෝධිසත්වයකු වීම සඳහා උගත යුතු විෂය පහක්‌ පැවති බවයි.

* ප්‍රසිද්ධ මතවාද හා දැනුම ලබා දීම සඳහා

1. භාෂාමය වියරණ

2. තර්ක ශාස්‌ත්‍ර ඉගෙනගත යුතුය.

 *පරාර්ථ චර්යාව සඳහා

1. වෛද්‍ය විද්‍යාව

2. ශිල්ප ඉගෙනගත යුතුය.

* තම යහපත සඳහා

1. දර්ශනවාද ඉගෙනගත යුතුය.


මෙම සංකල්පය ඉතා වැදගත් දෙයකි. මහායාන බෝධිසත්වයින් යනු සෑම පුද්ගලයකුම අපේක්‌ෂා කරන නිර්වාණය සඳහා ඇති ම`ගයි. එම නිවන් ම`ග ලබා ගැනීම සඳහා සෑම මහායානික බෞද්ධ ස්‌ත්‍රී පුරුෂයකුම උක්‌ත විෂයමාලාව හැදෑරිය යුතුය. එසේ නම් එම සංකල්පය අනුව මුළු මහායානික බෞද්ධ සමාජයම ඉහළ උගතුන් විය යුතු වේ. එම උගත්කම ලබා දීම මහායානික උසස්‌ අධ්‍යාපන ආයතනවලින් සිදු කළ බවත් එම උගත්භාවය ලබා ගැනීම හැම මහායානික බෞද්ධයකුගේම අරමුණ බවත් පෙනේ. මෙම අරමුණ අනුව මුළුමනින්ම සමාජය ඉගෙනුම් සමාජයක්‌ වේ. මේ අනුව සෑම අයෙකුම

1. භාෂාව හා ව්‍යාකරණය

2. තර්ක ශාස්‌ත්‍රය

3. වෛද්‍ය විද්‍යාව

4. ශිල්ප ශාස්‌ත්‍ර

5. දර්ශනවාද


අනිවාර්යයෙන්ම උගත යුතු විෂයමාලාව විය. මේ අනුව අධ්‍යාපන අංශයෙන් සමාජය උසස්‌ම තත්වයක තිබූ බව පෙනේ. මෙම ස්‌වභාවයන් අනුව අභයගිරි විශ්වවිද්‍යාලය නාලන්දා වික්‍රමශිලා මට්‌ටමේ අධ්‍යාපන ආයතනයක්‌ බව පෙනේ. සෑම මිනිසකුම ඉහළ උගතකු බවත්, එවිට රට ඉතා ශිෂ්ටසම්පන්න රටක්‌ වන බවත් පෙනේ. මේ අනුව මහායානික විශ්වවිද්‍යාල වන අභයගිරිය, ෙ-තවනය ආදියෙහි බෝධිසත්ව සංකල්පය අනුව විෂයමාලා සංවිධානය කර ගත් බව පැහැදිලි වෙයි.

මහායානික භික්‌ෂුන් මුල සිටම මෙරට ජනයා සමග සම්බන්ධ වී කටයුතු කර ඇත. මහායානය ඉක්‌මනින් මෙරට පැතිරයාමට හේතු වූයේ ඔවුන් සංස්‌කෘත භාෂාව භාවිත කළ නිසා බවත් පොදු ජනයාට අවශ්‍ය වෛද්‍ය විද්‍යාව, ජ්‍යෙdතිෂ්‍ය, යන්ත්‍ර මන්ත්‍ර, තන්ත්‍ර, කලා ශිල්ප ආදිය පිළිබඳ කිසිවක්‌ පාලි භාෂාවෙන් නොවූ බවත්, මේ සියල්ල සංස්‌කෘත භාෂාවෙන් තිබීමත් නිසා මහායානය ජනයා අතර ජනප්‍රිය වූ බවත් ශාසනරතන හිමි (1999) පවසයි. මේ අනුව අභයගිරිය, ඡේතවනය, දක්‌ෂිණගිරි විහාරය, විජයාරාමය, මිහින්තලය ආදිය මහායානික ආරාම වූ බව ද සාසනරතන හිමි (1999) පවසයි.

මහායාන ආචාර්යවරුන් පිළිබඳව මහාවංශය ආදී ග්‍රන්ථවල ඉතා සුළු වශයෙන් සඳහන්ව ඇත. ෆාහියන් හිමි ධර්ම ගුප්ත නම් ප`ඩිවරයකු පිළිබඳව සඳහන් කරයි. අභයගිරි උසස්‌ අධ්‍යාපන ආයතනයෙහි සද්ධම්මෝපායන නම් පාලි ග්‍රන්ථය ලියන ලද්දේ අභයගිරි චක්‍රවර්ති ආනන්ද හිමියන්ය. කපාරා පිරුවනෙන් ලැබී ඇති ශිලා ලේඛනය ලියූ සංඝනන්දි නම් තෙරුන් ද අභයගිරි උසස්‌ අධ්‍යාපන ආයතනයෙහි ආචාර්යවරයෙකි. මහාවිහාරික ආචාර්යවරුන් රැසක්‌ පිළිබඳව මහාවංශයෙහි සඳහන් වුව ද අභයගිරි ආචාර්යවරුන් පිළිබඳව එසේ සඳහන් නොවේ.

අභයගිරිය, ඡේතවනය ප්‍රමුඛ මහායාන විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපන ආයතනයන්හි පැවති උසස්‌ අධ්‍යාපනයෙහි ප්‍රතිපත්ති හා සම්ප්‍රදායන් හා ස්‌වරූප හඳුනාගත හැකිය.

1. උසස්‌ අධ්‍යාපනයේ දී සංස්‌කෘත භාෂාවට ප්‍රධාන ස්‌ථානයක්‌ ලබා දීම. (මහායානික)

2. විවිධ භාෂා ඉගැන්වීම. (මහායානික)

3. මහායාන අධ්‍යාපන ආයතනයන්හි මහායානය හා ථේරවාදය යන දර්ශන දෙකම

පිළිබඳව අධ්‍යාපනය ලබා දීම. (මහායානික)

4. අභයගිරිය ප්‍රමුඛ මහායාන ආයතන ලෞකික විෂයයන්ට ප්‍රමුඛ ස්‌ථානයක්‌ ලබා දීම හා ඒවා ඉගැන්වීම. (මහායානික)

5. අධ්‍යාපනය ජාත්‍යන්තර මට්‌ටමෙහි පැවතීම. (මහායානික)

6. ජාත්‍යන්තර සබඳතා මහායානිකයින්ගේ ඉහළ මට්‌ටමින් පැවතීම.

7. බෝධිසත්ව සංකල්පය අනුව සෑම අයෙකුම උගත යුතු අවම ප්‍රමාණයට ළ`ගාවීමට

උත්සාහ දැරීම නිසා ඉගෙනුම් සමාජයක්‌ බිහිවීම. (මහායානික)

8. සෞන්දර්ය අධ්‍යාපනයට ප්‍රධාන ස්‌ථානයක්‌ දීම මෙන්ම ඒවා ප්‍රායෝගික කිරීම. (මහායානික)

9. විෂයමාලා විවිධාංගීකරණය වීම. (මහායානික)

10. සියලූ විෂයමාලා හා අධ්‍යාපන පරිපාටිය දේශීය හා විදේශීය අවශ්‍යතාවලට අනුව සිදු කිරීම. (මහායානික)

11. අභයගිරි ශිෂ්‍ය පරපුර මහා විහාරයට වඩා වැඩිවීම.

12. අභයගිරිය ප්‍රමුඛ මහායාන අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්ති හා සම්ප්‍රදායයන් ජනප්‍රිය වීම.

13. සාම්ප්‍රදායික අධ්‍යයන ක්‍රමවේදවලින් බැහැරවීම.(මහායානික)

14. ජාත්‍යන්තරව පැවති මතවාද පිළිගනිමින් දේශීය/ස්‌වකීය අධ්‍යයනය දියුණු කර ගැනීම. (මහායානික)

15. ප්‍රගතිශීලී අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්ති බිහි කිරීම. (මහායානික)

16. නම්‍යශීලී අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්ති ඇති කිරීම. (මහායානික)

17. ගිහි පැවිදි දෙපාර්ශ්වය සඳහාම අධ්‍යාපනය දියුණු කිරීම. (මහායානික ථේරවාද)

18. බොදු දහම ප්‍රායෝගික ලෙස පොදු ජන හදවත්වලට සම්බන්ධ කිරීම.

(මහායානික)

19. නව ïවිතයක්‌ හා නව චින්තන රටාවක්‌ සමාජය තුළ ඇති කිරීම. (මහායානික)

20. බුදු දහමේ සමාïය මෙහෙවර මැනවින් ඉටු කිරීමට කැපවී ක්‍රියා කිරීම.

(මහායානික)


වලගම්බා රජතුමාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් ආරම්භ කරන ලද අභයගිරිය විහාරය පසු කාලයේ දී විශ්වවිද්‍යාලයක්‌ ලෙස වර්ධනය විය. අභයගිරි විශ්වවිද්‍යාලයෙහි අධ්‍යාපනය සාම්ප්‍රදායික අධ්‍යාපන ශෛලීන්ගෙන් වෙනස්‌ වූ අතර, එය මහාවිහාර විශ්වවිද්‍යාලය මෙන් දේශීය අනන්‍යතාවයට පමණක්‌ම ගරු නොකළ අතර අභයගිරි විශ්වවිද්‍යාලය විදේශීය මතවාදයන් අනුව ද අධ්‍යාපනය සංවර්ධනය කර ගන්නා ලදී. මේ අනුව අභයගිරි විශ්වවිද්‍යාලයේ අධ්‍යාපන සම්ප්‍රදාය හා මතවාදයන් මෙන්ම ක්‍රමවේදයන් ද නව ආරක්‌ ගන්නා ලදී. මහසෙන් රජ සමයේ දී මහායාන අභයගිරි විශ්වවිද්‍යාලයට අමතරව ෙæතවනය නමින් තවත් විශ්වවිද්‍යාලයක්‌ ආරම්භ වූ අතර මහායාන සම්ප්‍රදායේ විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපනය තව තවත් සංවර්ධනය වීමට මෙය හේතු විය. මහාවිහාරය කිසි විටකත් විෂයමාලා සම්පාදනයේ දී ථේරවාදය ඉක්‌මවා යාමට කටයුතු කළේ නැත. එහෙත් අභයගිරි සම්ප්‍රදාය ථේරවාදය හා මහායාන නියෝජනය වන පරිදි තම විෂයමාලා සම්පාදනයෙහි යෙදුණු අතර මෙම විෂයමාලාවන්හි වෙනස ඔවුන් අතර අර්බුදයක්‌ නිර්මාණය කිරීමට ඉවහල් විය (සාරානන්ද හිමි, 2006). අභයගිරිය මෙරට විද්‍යාස්‌ථාන අතර ප්‍රබලම විද්‍යස්‌ථානය විය. අනුරාධපුරයේ අග භාගය වන විට මහාවිහාරය, අභයගිරිය, ෙæතවනය යන ආයතනවලට අනුබද්ධව අෂ්ට මූලායතන ආරම්භ විය (සාරානන්ද හිමි, 2006).

අභයගිරි විශ්වවිද්‍යාලයෙහි මහායානය මෙන්ම ථේරවාදය ද ඉගැන්වූ බවත්, මහාවිහාරයෙහි ථේරවාදය පමණක්‌ ඉගැන්වූ බවත් සඳහන් වේ. මහායාන විශ්වවිද්‍යාලයන්හි බෝධිසත්ව සංකල්පය ප්‍රධානම අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්තිය විය. මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන මහතා බෝධිසත්ව සංකල්පය අනුව බෝධිසත්වයකු වශයෙන් සෑම අයෙකුම නිර්වාණ අවබෝධය සඳහා බෝධි සත්වයකු විය යුතු යෑයි විශ්වාස කළ බව දක්‌වයි.

අනුරාධපුර යුගයේ ලංකාවේ පැවති විශ්වවිද්‍යාලවලට පෙර කැලණියෙහි විශ්වවිද්‍යාලයක්‌ තිබූ බව ආචාර්ය සූරිය ගුණසේකර පවසයි. සූරිය ගුණසේකර (2011) දක්‌වනු ලබන්නේ ඊ¶ප්තුවේ ඇලෙක්‌සැන්ඩි්‍රයා කෞතුකාගාරයේ පවතින සාධක අනුව කැලණියේ වරායක්‌ සහ ඒ ආශ්‍රිතව නාවුක විශ්වවිද්‍යාලයක්‌ පැවති බවයි. ඔහු දක්‌වන පරිදි මෙම විශ්වවිද්‍යාලය අනුරපුර යුගයටත් වඩා පැරණි එකකි. මුහුද ගොඩ ගලා පසුව ගොඩබිම ගිලා බැස අග්නිදිග ලංකා නාග ශිෂ්ටාචාරය සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වී ගිය ආකාරය එම තොරතුරුවල දැක්‌වේ. ඉන් පසුව ලංකාවේ රට මැද යක්‌ෂ ශිෂ්ටාචාරය හෙවත් වැව් බැඳ ගොවිතැන් කරන මහාවාපි ශිෂ්ටාචාරය බිහි විය. මේ අනුව කැලණියේ පැවති නාවුක විශ්වවිද්‍යාලයට සම්බන්ධ වූ තොරතුරු ලංකාවේ සෙල්ලිපිවල පවතින බව ද ඔහු දක්‌වයි. මහාචාර්ය පරණවිතාන මහතාගේ ශිලා ලේඛන සංග්‍රහය 1 හි බ්‍රාහ්මී නොවන සංකේත 43ක්‌ දක්‌වා තිබේ. ඉන් 11 ක්‌ම නැංගුරම් සංකේත වේ. මෙයින් (රූප) සංකේත තුනක්‌ම නාවුක සමාගමක්‌ වන "මඩුකසලිය" නම් සමාගමේ සංකේත වේ. මෙම නැව් සමාගම් "මඩුකසලිය ප්‍රගියන", "කාම්බෝජ ප්‍රගියන", "අලිපවන ප්‍රගියන", "තුබදවසර ප්‍රගියන" ලෙස සමාගම් හතරක්‌ පිළිබඳව මහාචාර්ය පරණවිතාන මහතා දක්‌වයි. මෙම සමාගම් ද මෙම විශ්වවිද්‍යාලය සම`ග සම්බන්ධතාවක්‌ දක්‌වයි. චීන ඓතිහාසික ලේඛනවල චීන වරායට පැමිණි විශාලම නැව් අඩි 200 කට වඩා දිග ඒවා බව සඳහන් වීම ද වැදගත් වේ (සූරිය ගුණසේකර, 2011). සූරිය ගුණසේකර මහතා දක්‌වන පරිදි ලංකාවේ අභයගිරිය හා මහාවිහාර විශ්වවිද්‍යාලවලට පෙර නාවුක විශ්වවිද්‍යාලයක්‌ ලංකාවේ පැවතුණි. ලොව පැරණිම විශ්වවිද්‍යාලය නාලන්දා විශ්වවිද්‍යාලය බව ඉන්දියානු ඉතිහාසඥයෝ දක්‌වති. එහෙත් සූරිය ගුණසේකර (2011) දක්‌වන පරිදි ලොව පැරණිම විශ්වවිද්‍යාලය වනුයේ නාලන්දා විශ්වවිද්‍යාලයට පෙර ලංකාවේ පැවති නාවුක විශ්වවිද්‍යාලය විය යුතුය.

ලංකාවේ පැවති පැරණි විශ්වවිද්‍යාලවල ඇගයීම් කටයුතු පිළිබඳව පැහැදිලි සවිස්‌තරාත්මක තොරතුරු නැතත්, විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපනයට අදාළ ව සමහර ඇගයීම් ගැන ඉහතින් සඳහන් කර තිබේ. කෙසේ නමුදු විශ්වවිද්‍යාලවල මූලික ඇගයීම්වලින් පසුව උපාධි ප්‍රදානය කර තිබේ. එම උපාධිවල නම් පහත දැක්‌වේ.

1. වාගීශ්වර 6. කවිචක්‍රවර්ති

2. කවිරාජ 7. විද්‍යාපති

3. කවි කාල සර්වඥ 8. විද්‍යා චක්‍රවර්ති

4. මහේශ්වරාචාර්ය 9. සරස්‌වතී

5. මහාපාත්‍ර 10. සූර්ය පණ්‌ඩිත


මෙම උපාධි ලැබීමෙන් පසු සමහර භික්‌ෂූන් වහන්සේලා තිස්‌ස මහා විහාරය හා සිතුල්පව්ව යන අධ්‍යාපන ආයතනවල නැවතත් ඉගෙන ගත් බව සඳහන් වේ. එම ආයතන උපාධි ලැබීමෙන් පසු ඉගෙනගත් ආයතන නිසා ඒවා පශ්චාත් උපාධි ආයතන ලෙස කටයුතු කළ බව පෙනේ. මෙම තත්වයෙන් පැහැදිලි වන්නේ අද්‍යතන යුගයේ මෙන්ම පශ්චාත් උපාධි ආයතන ද ක්‍රියාත්මක වී ඇති ආකාරයයි.

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ

රෝලන්ඩ් සිල්වා (2000) දිවයින පුවත්පත, යුරෝපයේ සරසවි හා ශ්‍රී ලංකාවේ සරසවි, 2000 පෙබරවාරි 07 සඳුදා.

ආනන්ද ජයවර්ධන (2012) ලංකාවේ පැරණි දේශීය අධ්‍යාපනය, ආරිය ප්‍රකාශකයෝ, කොළඹ 10.

පන්නඩුවේ යසස්‌සී හිමි (2014) ඉරිදා ලංකාදීප, අනුරපුර මහාවිහාරය හා ථේරවාදී අධ්‍යාපනය, 2014 මාර්තු 09.

සූරිය ගුණසේකර (2011) ඉරිදා ලංකාදීප, අනුරපුරට වඩා පැරණි ගිනිකොනදිග ශිෂ්ටාචාරය, 2011 ජනවාරි 09.

රං¶ත් රුබේරු (1968) ලංකාවේ අධ්‍යාපන පරිණාමය, ඇම්.ඩී. ගුණසේන සහ සමාගම, කොළඹ.

ධම්මරතන හිමි, හිස්‌සැල්ලේ (1960) සිංහලයේ ද්‍රවිඩ බලපෑම්, එම්.ඩී. ගුණසේන සහ සමාගම, කොළඹ.

ධීරානන්ද හිමි, හ`ගුරන්කෙත (2004) මධ්‍යකාලීන ශ්‍රී ලංකාවේ සංඝ සමාජය, ආරිය ප්‍රකාශකයෝ, කොළඹ.

ශාසනරතන හිමි, මොරටුවේ (1999) ලක්‌දිව මහායාන අදහස්‌, විසිදුනු ප්‍රකාශකයෝ, කොළඹ.

ධම්මවිසුද්ධි හිමි, යටදොලවත්තේ (1995) පොළොන්නරුව හා දඹදෙණි කතිකාවත්, කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලය.

තුසිත, මැන්දිස්‌ (2004) දිවයින පුවත්පත, අනුරාධපුර යුගයේ ලෝක කර්මාන්තය.

 

 
Powered By -


සීමාසහිත උපාලි පුවත්පත් සමාගම
අංක 223, බ්ලූමැන්ඩල් පාර, කොළඹ 13, ශ්‍රී ලංකාව.